वायु प्रदूषण नियन्त्रण बहस: सवारीको सङ्ख्या उस्तै हुँदा प्रदूषण किन घटबढ हुन्छ ?
हाम्रा कुरा
प्रकाशित २०८२ पुष २३ बुधबार
650
Shares
काठमाडौँ । काठमाडौँ उपत्यकाको वायु प्रदूषण नियन्त्रणका विषयमा सडक विभागका वातावरण निरीक्षक मनोज अर्यालले एउटा महत्त्वपूर्ण प्राविधिक तर्क अघि सारेका छन्। सिंहदरबारमा आयोजित उच्चस्तरीय समन्वय समितिको बैठकमा उनले उठाएको प्रश्नले प्रदूषणको बहसलाई नयाँ मोड दिएको छ: "सडकमा गुड्ने गाडीको सङ्ख्या वर्षभरि नै झन्डै बराबर रहन्छ भने चैत–वैशाखमा मात्रै प्रदूषण किन खतरनाक स्तरमा पुग्छ?"
वातावरण निरीक्षक अर्यालका अनुसार यातायात क्षेत्रबाट निस्कने धुवाँ र धुलो वायु प्रदूषणको एउटा हिस्सा भए पनि सम्पूर्ण दोष यसैलाई मात्र दिनु वैज्ञानिक हुँदैन। उनले प्रदूषणको उतारचढावमा सवारी साधनको सङ्ख्या भन्दा पनि अन्य वातावरणीय र मौसमी कारणहरू बढी हाबी हुने तथ्य प्रस्तुत गरे।
विशेषगरी हिउँदको अन्त्य र प्रि–मनसुन सुरु हुने समय (चैत–वैशाख) मा वन डढेलोका घटनाहरू अत्यधिक हुने गर्दछन्। डढेलोबाट निस्कने सूक्ष्म कणहरू वायुमण्डलमा फैलँदा उपत्यकाको हावा निकै विषाक्त बन्ने गर्दछ। यसका साथै काठमाडौँको कचौरा आकारको भूगोलका कारण यहाँ 'इन्भर्सन' को समस्या हुन्छ, जसले गर्दा जमिन सतहको प्रदूषित हावा माथि जान पाउँदैन र तल्लो तहमै थुप्रिएर बस्छ।
प्रदूषणमा यातायातको भूमिकालाई कम गर्न सरकारले भन्सार र कर नीतिमार्फत विद्युतीय सवारी (ईभी) लाई व्यापक प्रोत्साहन गरेको अर्यालले बताए। गत आर्थिक वर्षमा आयात भएका कुल सवारीमध्ये दुई तिहाइभन्दा बढी ईभी हुनुलाई उनले ठूलो सफलताका रूपमा चित्रण गरे।
सरकारले अब निजी सवारीमा मात्र नभई सार्वजनिक यातायात (मास ट्रान्सपोर्टेसन) मा पनि विद्युतीय बसलाई प्राथमिकता दिने रणनीति लिएको छ। हाल उपत्यकामा ४० वटा विद्युतीय बस सञ्चालनमा छन् भने चीन सरकारले थप १०० वटा विद्युतीय बस उपहारस्वरूप उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाइसकेको छ। यसबाट निकट भविष्यमा यातायात क्षेत्रबाट हुने कार्बन उत्सर्जनमा उल्लेख्य कमी आउने विश्वास सडक विभागले लिएको छ।
