काठमाडौं । 'रुसीहरू हाम्रा स्लाभिक भाइहरू हुन्' भन्ने एक सामान्य बुल्गेरियाली नारा हो, तर युक्रेन युद्धले बुल्गेरियामा रुसोफिल भावनालाई परीक्षण गरिरहेको छ ।

'हामी यहाँ बुल्गेरियामा पुटिनोफाइलहरू मात्र छैनन् भनेर प्रमाणित गर्न आएका छौं,' ४३ वर्षीय आईटी विशेषज्ञ स्टानिमिर गानेभले राजधानी सोफियामा हालै युक्रेन समर्थक र्यालीमा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनका समर्थकहरूलाई उल्लेख गर्दै एएफपीलाई भनेका छन् ।

फेलो प्रदर्शनकारी मारिया कोस्टाडिनोभा, एक २३ वर्षीया पीएचडी विद्यार्थीले भनेकी छन्, 'युक्रेनको रक्षा गर्नु भनेको सभ्यताको विकल्प हो' जसले बुल्गेरियालाई अन्य पश्चिमी राष्ट्रहरूसँग मिलाउँछ।

ईयू र नेटो सदस्यको पहिचानसँग जोडिएको सँगै रुससँग ऐतिहासिक रूपमा घनिष्ठ सम्बन्ध भएको बुल्गेरियाको सोफिया र्यालीमा हजारौं सहभागी भएका थिए ।

'भाइचाराको पौराणिक कथा'

अन्य युरोपेली देशमा जस्तो नभएर बुल्गेरियामा भने रुस समर्थक र युक्रेन समर्थक जुलुसहरू आयोजना गरिएका छन् । यी दुवै समूहका जुलुसहरु सोफियास्थित कम्युनिस्ट युगको सोभियत सेनाको स्मारक नजिकै भेटिदा एकअर्कोलाई तानाशाह भन्ने गर्छन् ।

यस्तै एक रुस समर्थक र्‍यालीमा शिक्षिका ग्यालिना स्टोयानोभाले युक्रेनमा भएका अत्याचारका तस्बिरहरू हलिउड उत्पादन भएको बताइन्।

एक ५४ वर्षीयाले रुसीहरूलाई दुई पटक मुक्तिदाताको रूपमा वर्णन गरे जसले १८७८ मा बलिदान दिए बुल्गेरियाको ओटोम्यान वर्चस्व समाप्त गर्न र त्यसपछि १९४४ मा बुल्गेरियालाई फासीवादबाट मुक्त गराए ।

सामाजिक सञ्जालमा पनि हजारौं इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरूले रुसी समर्थक समूह र खाताहरूलाई फलो गर्दै आएका छन् ।

एएफपीको तथ्य जाँच सेवाका अनुसार, फेब्रुअरी २४ मा युक्रेनमा रूसले आक्रमण गरेयता यी समूहहरूमा सक्रियता बढेको छ । एएफपीको तथ्य जाँच सेवाले त्यसबेलादेखि युद्धको औचित्य साबित गर्ने वा युक्रेनी शरणार्थीहरूलाई अपमानित गर्ने नक्कली जानकारीलाई खण्डन गर्न आफ्ना ८५ प्रतिशत लेखहरू समर्पित गरेको छ।

अप्रिलमा १६ कमा ईयु अन्तर्गतका देश र बेलायतमा गरिएको युगोभ अध्ययनले ४४ प्रतिशत बुल्गेरियालीहरूले युक्रेनमा भएको युद्धको लागि नेटोलाई जिम्मेवार ठानेका देखाएको थियो । जुन सबै राष्ट्रहरूमध्ये सबैभन्दा उच्च अनुपात हो।

'बुल्गेरिया पहिलेको कम्युनिस्ट गुटका अन्य देशहरू भन्दा फरक छ जसमा सोभियत युगले तीतो सम्झनाहरू छोडेको थियो', अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयका विद्वान र राजनीतिशास्त्री दिमितार बेचेभले भने।

'बुल्गेरियन इतिहास पुस्तकहरू १८७७(७८को मुक्तिको युद्धमा केन्द्रित छन् र रुससँग भ्रातृत्वको पौराणिक कथालाई प्रकास पार्छन्', उनले थपे।

सन् १९८९ मा कम्युनिष्ट शासनको अन्त्य भएपछि पनि दुई देशबीचको सांस्कृतिक, राजनीतिक र सामाजिक सम्बन्ध जारी रहेको उनले बताए।

अधिकांश मध्यम उमेरका बुल्गेरियालीहरूले स्कूलमा रूसी भाषा पढेका थिए, उनीहरु रुसी भाषा बुझ्छन् र केहीले नियमित रूपमा रूसी मिडियामा समाचारहरू पढ्छन् । 

बाल्कन राष्ट्रको राजनीतिक वर्गमा पनि रुस समर्थक भावना बलियो छ।

मास्कोसँग घनिष्ठ सम्बन्ध कायम राखेको समाजवादी पार्टीले युक्रेनलाई कुनै पनि सैन्य सहायता पठाउन स्वीकृति दिएमा सत्तारुढ गठबन्धन छोड्ने धम्की दिएको छ।

गत वर्ष निर्वाचित युरोपेली समर्थक प्रधानमन्त्री किरिल पेटकोभले वकालत गरेको यस्तो कदमको विरुद्धमा राष्ट्रपति रुमेन रादेवसमेत बोलेका छन् ।

'डि-पुटिनाइज बुल्गेरिया'

तर अहिले युक्रेनको युद्धले केहीको मनोवृत्तिमा परिवर्तन ल्याएको छ। बुल्गेरियन अल्फा रिसर्च इन्स्टिच्युटले गरेको भर्खरैको सर्वेक्षणमा युद्धले जनमतमा राखिएको केही सन्तुलनलाई बिगारेको देखाएको छ ।

'अझै पनि रुसलाई माया गर्नेहरूमध्ये धेरैले राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनप्रति नकारात्मक मनोवृत्ति व्यक्त गर्छन्,' उक्त सर्वेक्षणले भनेको छ ।

पुटिनको लोकप्रियता मार्च २०२० मा ५८ प्रतिशत रहेकोमा फेब्रुअरीमा युद्धको पहिलो दिनमा ३२ प्रतिशतमा र अप्रिलमा मात्र २५ प्रतिशतमा झरेको थियो ।

दक्षिणपन्थी प्रजातान्त्रिक बुल्गेरिया पार्टीले गत हप्ता संसदमा एउटा घोषणापत्रमा बुल्गेरियालाई डी पुटिनाइज गर्नैपर्छ भन्दै जोड दिएका थिए । पेटकोभले यस हप्ता बुल्गेरियामा विदेशी प्रभाव र अझ स्पष्ट रूपमा रूसको प्रभाव सीमित गर्ने प्रतिबद्धता गरेका छन् ।

युरोपेली संघको सबैभन्दा गरिब राष्ट्र लामो समयदेखि रुसी आयात, लगानी र खासगरी ग्यासमा निर्भर छ । बुल्गेरियाको ग्यास आपूर्ति मास्कोले गत महिना कटौती गरेको थियो ।

दोस्रो विश्वयुद्धपछि बुल्गेरियामा सोभियत संघले गरेको कब्जामा आधारित २०२१ को डकुमेन्ट्रीले समेत बुल्गेरियामा लोकप्रियता पाएको छ ।

सार्वजनिक टेलिभिजन र सिनेमाघरहरूले प्रदर्शन गरेको उक्त डकुमेन्ट्रीलाई हालैका दिनमा हजारौंले अनलाइनमा समेत हेरेका छन् ।

'युक्रेनको युद्धले हाम्रो फिल्मको लागि गम्भीर प्रचार प्रदान गरेको छ,' निर्देशक स्वेतोस्लाभ ओभचारोभले एक स्क्रिनिङमा भनेका छन्।

यो डकुमेन्ट्रीमा बुल्गेरियामा रेड आर्मीले गरेको अत्याचारका घटनाहरु देखाएका छन् । शैक्षिक टोडर गाबारोभले स्क्रिनिङमा एएफपीलाई भनेका छन् कि डकुमेन्ट्रीले  'आँखा खोल्ने' किसिमको छ ।

सेनाको मर्मतसम्भारको लागतले १९४४ पछिका वर्षहरूमा बुल्गेरियालाई बरबाद बनाएको डकुमेन्ट्रीको पटकथा लेखक र इतिहासकार इभेलिना केल्बेचेभाले भनेकी छन् ।

केल्बेचेभा बुल्गेरियाको विगतमा रसियाको भूमिकाको बारेमा केही 'निरन्तरका मिथ्याहरु' लाई विघटन गर्ने प्रयास गरिरहेकी छिन् भने विद्यालयमा इतिहासका पाठ्यक्रमहरूमा सुधार गर्न चाहन्छिन् ।