काठमाडौँ । युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमर जेलेन्स्कीका पूर्व शक्तिशाली सहयोगी एन्ड्री यर्माक बहुचर्चित भ्रष्टाचार अनुसन्धानका क्रममा तोकिएको करिब ३२ लाख अमेरिकी डलर (१४ करोड रिभ्निया) बराबरको जमानत रकम बुझाएपछि हिरासतबाट रिहा हुने भएका छन्। युद्धकालीन युक्रेनमा उच्च तहका पदाधिकारी जोडिएको यो अहिलेसम्मकै ठूलो भ्रष्टाचार प्रकरण हो । जसले देशको राजनीतिक वृत्तमा व्यापक तरङ्ग उत्पन्न गरेको छ।

किएभस्थित विशेष भ्रष्टाचारविरोधी अदालतले गत साता यर्माकलाई प्रारम्भिक अनुसन्धानका लागि ६० दिन हिरासतमा राख्ने आदेश दिएको थियो। अदालतको प्रेस सेवाले सोमबार एएफपीसँग कुरा गर्दै यर्माकका तर्फबाट तोकिएको जमानत रकम पूर्ण रूपमा बुझाइसकिएको पुष्टि गरेको छ। आवश्यक कानुनी प्रक्रिया पूरा भएपछि उनी आजै दिनको अन्त्यसम्ममा रिहा हुने अदालतले जनाएको छ।

जमानत रकम जम्मा हुनुअघि गत साता यर्माकले मिडियासँग बोल्दै आफूसँग व्यक्तिगत रूपमा त्यति ठूलो रकम नभएको र साथीभाइ तथा चिनेजानेका व्यक्तिहरूको सहयोगमा मात्रै रकम जुट्न सक्ने बताएका थिए।

अभियोजनकर्ताहरूका अनुसार यर्माकमाथि किएभ बाहिर निर्माण गरिएको एक उच्चस्तरीय र विलासी आवासीय परियोजनामार्फत ठूलो परिमाणमा अवैध धन शुद्धीकरण (मनी लन्ड्रिङ) गरेको आरोप छ। अनुसन्धान अधिकारीहरूले उक्त परियोजनासँग करोडौँ डलर बराबरको गम्भीर आर्थिक अनियमितता जोडिएको दाबी गरेका छन्।

एन्ड्री यर्माकले नोभेम्बर महिनासम्म राष्ट्रपति जेलेन्स्कीको प्रमुख र निकटतम सहयोगीका रूपमा काम गरेका थिए। रूसले युक्रेनमाथि आक्रमण सुरु गरेपछि उनलाई राष्ट्रपति कार्यालयभित्र अत्यन्त प्रभावशाली रणनीतिकारका रूपमा हेरिन्थ्यो। राजनीतिक विश्लेषक र सञ्चारमाध्यमहरूले उनलाई युक्रेनको ‘दोस्रो सबैभन्दा शक्तिशाली व्यक्ति’ का रूपमा समेत व्याख्या गर्ने गरेका थिए।

युद्धको कठिन समयमा यर्माक राष्ट्रपति जेलेन्स्कीसँगै अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक भेटघाट तथा उच्च जोखिमयुक्त विदेश भ्रमणहरूमा सहभागी हुने प्रमुख पात्र थिए। विशेषगरी अमेरिका र युरोपेली मुलुकहरूको भ्रमणका क्रममा उनी राष्ट्रपतीय टोलीको अग्रपङ्क्तिमा देखिन्थे। तर, यो भ्रष्टाचार प्रकरण बाहिरिएलगत्तै उनले नोभेम्बरमा आफ्नो पदबाट राजीनामा दिएका थिए।

रूससँगको भीषण युद्ध चलिरहेकै अवस्थामा युक्रेनमा पछिल्ला वर्षहरूमा उच्च तहका सैन्य तथा प्रशासनिक भ्रष्टाचार काण्डहरू शृङ्खलाबद्ध रूपमा सार्वजनिक भइरहेका छन्। यी घटनाले जेलेन्स्की सरकारमाथि अन्तर्राष्ट्रिय दबाब बढाएको छ।

विशेषगरी युरोपेली सङ्घ (इयु) को पूर्ण सदस्यता प्राप्त गर्ने प्रयास गरिरहेको युक्रेनका लागि भ्रष्टाचार नियन्त्रण, न्यायिक सुधार र प्रशासनिक पारदर्शिता सुदृढ गर्नु अनिवार्य सर्त हो। युरोपेली साझेदारहरूले युक्रेनलाई दिँदै आएको आर्थिक तथा सैन्य सहयोगलाई सुशासन र भ्रष्टाचारविरोधी सुधारसँग जोडेर हेर्ने गरेका छन्। यसै पृष्ठभूमिमा यर्माकमाथि भइरहेको यो अनुसन्धानलाई युक्रेनको भ्रष्टाचारविरोधी संयन्त्रको अग्निपरीक्षा र युद्धकालीन शासन प्रणालीको विश्वसनीयताको मापकका रूपमा हेरिएको छ।