काठमाडौँ । नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंकिङ प्रणालीमा देखिएको अधिक तरलता व्यवस्थापन गर्न आज फेरि ६० अर्ब रुपैयाँ बराबरको निक्षेप संकलन उपकरण (डिपोजिट कलेक्सन) मार्फत बजारबाट रकम झिक्ने भएको छ।
पछिल्ला केही सातादेखि केन्द्रीय बैंकले प्रणालीमा थुप्रिएको अधिक तरलता नियन्त्रण गर्न निरन्तर यस्ता मौद्रिक उपकरण प्रयोग गर्दै आएको छ।
दिउँसो ३ बजे बोलकबोल (बिडिङ) प्रक्रिया सञ्चालन गरिनेछ। बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले उक्त प्रक्रियामा सहभागी भई केन्द्रीय बैंकमा निक्षेप राख्ने अवसर पाउनेछन्।
केन्द्रीय बैंकले जारी गरेको सूचनाअनुसार निक्षेप दिन इच्छुक बैंक तथा वित्तीय संस्थाले न्यूनतम १० करोड रुपैयाँ र अधिकतम पाँच करोड रुपैयाँले भाग गर्दा निःशेष भाग जाने गरी कुल आह्वान रकमसम्म बोलकबोल गर्न सक्नेछन्।
बोलकबोल ब्याजदरका आधारमा गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ भने बहुब्याजदरमा पनि बहुबोलकबोल गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ।
यो निक्षेप संकलन उपकरण २३ दिन अवधिको हुनेछ। संकलित रकमको साँवा तथा ब्याज आगामी असार १९ गते भुक्तानी गरिने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।
बैंकिङ प्रणालीमा पछिल्ला महिनामा कर्जाको माग अपेक्षाकृत कमजोर रहँदा तरलता अत्यधिक बढेको देखिएको छ। यसले अन्तरबैंक ब्याजदरमा दबाब घटाए पनि मौद्रिक व्यवस्थापनलाई चुनौतीपूर्ण बनाएको छ।
यस्तो अवस्थामा केन्द्रीय बैंकले खुला बजार सञ्चालन अन्तर्गत निक्षेप संकलन उपकरणमार्फत अतिरिक्त पैसा बजारबाट तान्ने नीति अपनाउँदै आएको हो।
विशेषज्ञहरूका अनुसार अधिक तरलता लामो समय कायम रहँदा बैंकिङ प्रणालीमा असन्तुलन, ब्याजदरमा अस्थिरता तथा मौद्रिक नीतिको प्रभावकारितामा कमजोरी देखिन सक्ने जोखिम रहन्छ।
त्यसैले राष्ट्र बैंकले समय-समयमा यस्ता उपकरण प्रयोग गरी बजार सन्तुलन कायम गर्ने प्रयास गर्दै आएको छ।
राष्ट्र बैंकले हालको मौद्रिक व्यवस्थापन रणनीतिअन्तर्गत बैंक तथा वित्तीय संस्थामा रहेको अतिरिक्त तरलतालाई उत्पादनशील क्षेत्रमा प्रवाह गराउने लक्ष्य राखेको भए पनि कर्जाको माग नबढ्दा बैंकहरूमा रकम थुप्रिने अवस्था यथावत् छ।
यसै सन्दर्भमा केन्द्रीय बैंकले निरन्तर रूपमा अर्बौं रुपैयाँ बजारबाट झिक्दै तरलता व्यवस्थापन गर्दै आएको छ। यसले अल्पकालीन रूपमा बजार स्थिर भए पनि दीर्घकालीन रूपमा कर्जा विस्तार र आर्थिक गतिविधि वृद्धि नै मुख्य चुनौतीका रूपमा देखिएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
बैंकिङ क्षेत्रका अधिकारीहरूका अनुसार राष्ट्र बैंकको यस्तो कदमले अन्तरबैंक बजार स्थिर बनाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। साथै, ब्याजदरमा अत्यधिक उतार-चढाव रोक्न पनि यसले भूमिका खेल्ने विश्वास गरिएको छ।
केन्द्रीय बैंकले आगामी दिनमा पनि बजारको अवस्था हेरेर आवश्यक परे थप तरलता व्यवस्थापन उपकरण प्रयोग गर्न सकिने संकेत दिएको छ।
