काठमाडौँ ।  इरानसँगको बढ्दो तनाव र युद्धका कारण विश्वभर इन्धनको मूल्य आकासिँदै जाँदा अमेरिकामा पेट्रोलको औसत मूल्य प्रति ग्यालन ४ डलर नाघेको छ। सन् २०२२ मा युक्रेन युद्धपछि पहिलो पटक अमेरिकी बजारमा इन्धनको मूल्य यो स्तरमा पुगेको हो।

‘मोटर क्लब’ का अनुसार हाल साधारण पेट्रोलको औसत मूल्य ४.०२ डलर पुगेको छ। यो मूल्य युद्ध सुरु हुनुअघिको तुलनामा एक डलरभन्दा बढीको वृद्धि हो। फेब्रुअरी २८ देखि अमेरिका र इजरायलले इरानविरुद्ध संयुक्त सैन्य अभियान सुरु गरेपछि कच्चा तेलको मूल्यमा तीव्र उतारचढाव आएको छ। मध्यपूर्वका प्रमुख उत्पादक देशहरूबाट आपूर्ति अवरुद्ध हुनु र रणनीतिक समुद्री मार्गहरूमा देखिएको तनावले मूल्यमा प्रत्यक्ष असर पारेको विश्लेषकहरूले बताए।

इन्धनको मूल्य बढ्दा ढुवानी खर्च महँगो भएको छ, जसका कारण खाद्यान्न, बिजुली र अन्य दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य समेत बढ्ने देखिएको छ। हालै गरिएको एक सर्वेक्षण अनुसार करिब ४५ प्रतिशत अमेरिकी नागरिक पेट्रोलको बढ्दो मूल्य र आफ्नो खरिद क्षमतालाई लिएर गम्भीर चिन्तित देखिएका छन्। ढुवानी र सेवा क्षेत्रमा लागत बढेपछि हुलाक सेवाले केही सेवाहरूमा ८ प्रतिशत अतिरिक्त शुल्क लगाउने प्रस्ताव गरेको छ। डिजेलको मूल्यमा भएको वृद्धिले मालसामान ढुवानी गर्ने ठूला सवारी साधनलाई थप आर्थिक भार थपेको छ।

विश्वको कुल तेल व्यापारको करिब पाँच भागको एक भाग ओसारपसार हुने महत्त्वपूर्ण समुद्री मार्ग अवरुद्ध हुँदा आपूर्ति सङ्कट गहिरिएको छ। यसैबीच, अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा निकायले बजारमा आपूर्ति सहज बनाउन र मूल्य घटाउन सदस्य राष्ट्रहरूको आपत्कालीन भण्डारबाट ४० करोड ब्यारेल तेल निकाल्ने निर्णय गरेको छ। त्यस्तै, अमेरिकाले भेनेजुएला र रुसबाट हुने तेल आपूर्तिलाई केही सहज बनाउन प्रतिबन्धहरूमा आंशिक छुट समेत दिएको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार मध्यपूर्वको युद्ध अझै लम्बिएमा र गर्मी मौसमसँगै इन्धनको माग बढेमा पेट्रोलको मूल्य अझै माथि जान सक्ने सम्भावना छ। यसले अमेरिकी र विश्व अर्थतन्त्रलाई नै थप दबाबमा पार्ने निश्चित देखिएको छ।