काठमाडौँ । केही महिना अगाडिको युद्धविरामपछि मध्यपूर्वमा शान्ति कायम हुने अपेक्षा गरिए पनि सोमबार बिहान इरान र इजरायलबीच पुनः क्षेप्यास्त्र र हवाई आक्रमणको आदान–प्रदान भएको छ। यसले गर्दा क्षेत्रीय तनाव इतिहासकै सबैभन्दा खतरनाक मोडमा पुगेको छ भने दुई देशबीच पूर्णस्तरको महायुद्ध (फुल-स्केल वार) भड्किने जोखिम तीव्र बनेको छ।

इजरायली सैन्य अधिकारीहरूका अनुसार इरानले युद्धविरामको गम्भीर उल्लङ्घन गर्दै इजरायलतर्फ दुई ठुला लहरमा ब्यालेस्टिक क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको छ। इरानले इजरायलका नेभाटिम र तेल नोफ हवाई अखडा (एयर बेस) लाई लक्षित गरी सो आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ।

आक्रमणका क्रममा राजधानी तेल अभिभसहित देशका विभिन्न भागमा खतराको साइरन बजेको थियो भने आकाशमा भयानक विस्फोटका आवाजहरू सुनिएका थिए। इजरायलको अत्याधुनिक हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली सक्रिय पारिएकाले अधिकांश क्षेप्यास्त्रलाई आकाशमै ध्वस्त पारिएको र कुनै ठुलो मानवीय क्षति नभएको इजरायली रक्षा बल (आइडीएफ) ले जनाएको छ।

इरानी आक्रमणको कडा प्रतिवाद गर्दै इजरायली वायु सेनाले सोमबार बिहानै पश्चिमी र मध्य इरानका सैन्य लक्ष्यहरूमा शक्तिशाली हवाई आक्रमण गरेको छ। इजरायलले इरानको माशशहर सहरमा रहेको एउटा ठुलो पेट्रोकेमिकल उद्योग (पेट्रोकेमिकल कम्प्लेक्स) लाई समेत निशाना बनाएको पुष्टि गरेको छ।

इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार राजधानी तेहरान, इस्फहान, करज र तब्रिजमा शक्तिशाली विस्फोटका आवाजहरू सुनिएका छन्। आक्रमण लगत्तै इरानले तेहरानको इमाम खोमेनी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल वरपरको हवाई क्षेत्र अस्थायी रूपमा पूर्ण रूपमा बन्द गरेको छ। इरानको क्रान्तिकारी गार्ड्स (आईआरजीसी) ले इजरायलले हावाबाट प्रक्षेपण गरिने ब्यालेस्टिक मिसाइल प्रयोग गरी आफ्नो सार्वभौमिकताको गम्भीर उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाएको छ।

यसैबीच, यमनको इरान समर्थित हुथी विद्रोहीहरूले पनि इजरायलतर्फ क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेपछि इजरायलमा पुनः चेतावनी साइरन बजेको थियो। हुथीहरूले लाल सागर (रेड सी) मा इजरायली जहाजहरूको आवतजावतमा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाएको घोषणासमेत गरेका छन्।

यता इरानमा इजरायली आक्रमण लगत्तै साउदी अरबमा अमेरिकी सेनाको उपस्थिति रहेको ‘प्रिन्स सुल्तान एयर बेस’ नजिकैको अल खर्ज क्षेत्रमा पनि सम्भावित क्षेप्यास्त्र आक्रमणको साइरन बजेको थियो। तर, केही समयपछि त्यहाँ खतरा टरेको घोषणा गरियो।

यसैबीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूलाई तत्काल थप कडा प्रतिशोध नलिन कडा दबाब दिएका छन्। अमेरिकी सञ्चारमाध्यम ‘एक्सियोस’ का अनुसार राष्ट्रपति ट्रम्पले नेतान्याहूलाई फोन गरेर इरानसँग हुन लागेको शान्ति सम्झौतालाई यो तनावले बिथोल्न नहुने भन्दै कडा संयमता अपनाउन आग्रह गरेका थिए।

‘फाइनान्सियल टाइम्स’ सँगको अन्तर्वार्तामा राष्ट्रपति ट्रम्पले कूटनीतिको साँचो वासिङ्टनसँगै रहने स्पष्ट पार्दै भनेका छन्, "इरानसँग अमेरिकाले गर्ने कुनै पनि आणविक वा शान्ति सम्झौता इजरायलले स्वीकार गर्नैपर्छ, नेतान्याहूसँग यसबाहेक अर्को कुनै विकल्प छैन। यहाँ सबै निर्णय म गर्छु, उनले होइन।"

ट्रम्पले अमेरिका इरानसँग सम्झौताको निकै नजिक पुगेको दाबी गर्दै दुवै पक्ष (इरान र इजरायल) ले एक-अर्कामाथि पालैपालो आक्रमण गरेर आफ्नो 'रहर' पूरा गरिसकेकाले अब युद्ध रोकेर वार्ताको टेबलमा आउन इरानलाई समेत चेतावनी दिएका छन्।

लेबनानको बेरुतमा इजरायलले हिज्बुल्लाहको मुख्यालयमा गरेको आक्रमणको बदलास्वरूप सुरु भएको यो शृङ्खलाले मध्यपूर्वी क्षेत्रको ऊर्जा आपूर्ति (तेल र ग्यास) तथा हर्मुज जलघाँटीको सुरक्षामा ठुलो धक्का पुर्‍याएको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार ट्रम्पको कूटनीतिक दबाबका बाबजुद दुवै देश युद्धको मैदानमा उत्रिएकाले अप्रिलमा भएको युद्धविराम पूर्ण रूपमा धराशायी भएको छ र क्षेत्र फेरि विनाशकारी महायुद्धतर्फ धकेलिएको छ।