काठमाडौँ । चैत महिना लागेदेखि नेपालमा प्रदूषण बढेको छ । वायु प्रदूषणका कारण काठमाडौँ लगायतका अन्य सहरहरुको जनजीवनमा असर पर्दै आएको छ । वायु प्रदूषणले बालबालिका तथा वृद्धवृद्धामा झनै असर गरेको छ । वृद्धवृद्धामा स्वासप्रश्वासको समस्या बढी देखिएको छ । दमका रोगीमासमेत यसले समस्या ल्याएको छ । 

त्यसैगरी छालाको रोगसँगै आँखाका रोगीको संख्या दिनानुदिन बढ्दो छ । सुख्खापनका कारणले गर्दा शारीरिकसँगै मानसिक चिन्तासमेत थपिँदै गएको चिकित्सकहरु बताउँछन् । 

वर्षा भएका खण्डमा वायु प्रदूषण कमी हुने भए पनि तत्काल ठूलो वर्षा हुने सम्भावना नदेखिएको जल तथा मौसम विज्ञान विभागले जनाएको छ । खडेरीका कारणले प्रदूषण बढेको हो । 

त्यसमाथि थपिएको छ आगलागी, डढेलो, सवारी साधनको प्रदूषण, निर्माणका कारण थपिएको कंक्रिटको प्रदूषण आदि । यी थपिएका प्रदूषण हामी आफैँले पनि कम गर्न सक्ने प्रदूषण हुन् । 

सरकारले चाहने हो भने यी प्रदूषणलाई कम गर्न सक्छ । जतिसुकै प्रदूषण भए पनि सरकारको यतातर्फ ध्यान जान सकेको छैन । न त हिजोका दिन गएको थियो न त आज नै छ । 

सरकारले चाहने हो भने निर्माणका कामलाई कम गर्न सक्छ । नागरिकलाई पनि तत्काल घर बनाएर हुने प्रदूषण रोक्न अपील गर्न सक्छ । सवारी साधनको प्रयोग कम गर्न सकिन्छ । 

प्रदूषणले मुलुक अस्तव्यस्त भएका बेलामा स्वास्थ्यको ख्याल गर्दै विशिष्टहरूको यात्रालाई रोक्न सकिन्छ । दलीय भाषणबाजी र ओहोरदोहोरका गतिविधि कम गर्न सकिन्छ । नेताहरू बाहिर कम निस्किए कार्यकर्ता पनि बाहिर निस्कन पर्ने थिएन । हरेक चिजको समय हुन्छ । यो सही समय होइन । 

कार्यकर्तालाई भाषण सुनाउन भेला गर्नु भन्दा हरेक तहमा दलका कार्यकर्तालाई आगलागी र डढेलोलाई नियन्त्रण गर्नका लागि खडेआम रहन निर्देशन दिन सकिन्छ । 

कार्यालयमा प्रयोग हुने सवारीमा कमी ल्याउन सकिन्छ । अत्यावश्यकीय बाहेकका सवारीमा रोक लगाउन सकिन्छ । कलकारखाना अत्यावश्यकीय बाहेकको उत्पादन तत्काल नगर्न निर्देशन दिन सकिन्छ । 

तर सरकारले यतातर्फ ध्यान दिएको छैन । नेपालमा वातावरणविद्हरू छन् । या त उनीहरूले सरकारलाई सही सुझाव दिएका छैनन् या सरकारले सुझावलाई बेवास्ता गरिरहेको छ । 

सबैभन्दा ठूलो स्वास्थ्य हो । स्वास्थ्यलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेर सरकारले काम नगर्ने हो भने बिग्रेको स्वास्थ्य बनाउन फेरि झनै ठूलो धनराशि खर्च हुन्छ । त्यतिमात्र होइन त्यो खर्चले बिमारी निको हुने कुनै दाबी हुँदैन । 

वायु प्रदूषणले रोग बढायो । सकभर घरबाट बाहिर ननिस्कौँ । निस्कनै परे मास्क लगाउने, चस्मा लगाउने र शरीर ढाक्ने गरौँ । आफ्नो ज्यान आफैँ जोगाऔँ । 

नागरिक अत्यासमा रहेको अवस्थामा सरकारले तत्काल आपतकालको घोषणा गरी यथोचित कदम चालोस् । नागरिकले पनि अत्यावश्यक परे बाहेक बाहिर ननिस्कौँ । घरमै रहेर शरीर जोगाऔँ ।