काठमाडौँ। नेपालको शेयर बजार पछिल्लो समय निरन्तर ओरालो लाग्ने क्रममा रहेको छ। नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) परिसूचक दुई हजार छ सयको बिन्दुमा झरेसँगै बजार छ महिनायताकै न्यून स्तरमा पुगेको हो।

नयाँ सरकारको गठन र नयाँ नीतिहरूको घोषणा भए पनि लगानीकर्ताहरूमा उत्साह देखिनुको सट्टा निराशा छाएको तथ्यांकले देखाउँछ ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का वरिष्ठ नेता वालेन्द्र साहको नेतृत्वमा सरकार बनेपछि शेयर बजार बढ्ने आशा गरिएको थियो । तर शेयर बढ्न सकेको छैन ।  

गत फागुन २१ गते भएको निर्वाचन अगाडि रास्वपाले आफ्नो वाचापत्रमा समेत शेयर बजारमैत्री नीतिहरूको घोषणा गरेको थियो । तर सरकार बनेको भोलिपल्टैदेखि शेयर बजार भने घट्न शुरू भएको थियो ।

बालेन सरकारले शपथ ग्रहण गर्नुभन्दा ठीक अघिल्लो दिन अर्थात चैत १२ गते नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से) परिसूचक दुई हजार नौ सय ५०.१६ बिन्दुको उच्च स्थानमा अडिएको थियो। तर आजको दिनसम्म आइपुग्दा भने नेप्से परिसूचक दुई हजार छ सयको बिन्दुमा आएको छ ।

यसरी हेर्दा बालेन सरकार आए यतामात्र समग्रमा तीन सय ५० अंकले घटेको छ। यो शेयर बजारको ठूलो गिरावट हो। नेप्से परिसूचक दुई हजार छ सय बिन्दुमा आएसँगै छ महिना यताकै न्यून बिन्दुमा नेप्से आएको छ।

गत पुस ९ गते दुई हजार पाँच सय ९७ बिन्दुमा बन्द भएको थियो । त्यसयता भने भने शुक्रबार नेप्से परिसूचक दुई हजार छ सय बिन्दुमा आएको छ । 

यो छ महिनाको अवधिमा नेप्से परिसूचक उच्चतम् दुई हजार नौ सय ७० (चैत ११ गते) पुगेको थियो। तर त्यसयता भने बजार लगभग निरन्तर जस्तो घट्दो क्रममा नै छ।  

बजेट र मौद्रिक नीतिले जगाउन सकेन उत्साह

नेप्सेमा भएको कारोबारको ट्रेण्डलाई हेर्ने हो भने बजेटपछि नै शेयर बजार घटेको देखिएको छ। लगानीकर्ताले लामो समयदेखि माग गरेको पुँजीगत लाभ करनै अन्तिम कर हुनुपर्ने भन्दै आएका थिए।

व्यवहारिक रूपमा त पुँजीगत लाभ करनै अन्तिम कर भए पनि कानूनी रूपमा भने मान्यता पाएको थिएन। लगानीकर्ताहरूले अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेलाई भने उक्त माग राखेका थिए । 

लगानीकर्ताको माग बमोजिमै वाग्ले पनि आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेटमा पुँजीगत लाभ करणै अन्तिम कर हुने व्यवस्था गरेका थिए । तर पनि शेयर बजार भने बढ्न सेकेको छैन । 

बजेटमा वाग्लेले शेयर बजारको सुधारका लागि भन्दै १० ओटा नीतिहरू लिएका थिए। जसमा एनआरएन भित्र्याउनेदेखि नेप्सेको पुनर्संरचनाको विषयसमेत परेको थियो । तर बजारमा भने त्यसको खास असर भने देखिएन।

अर्थमन्त्री वाग्लेले आगामी वर्षका लागि बजेट प्रस्तुत गर्नु अघि जेठ १३ गते नेप्से पाँच अंकले बढेर दुई हजार सात सय ८२ बिन्दुमा बन्द भएको थियो । 

आगामी आवका लागि जेठ १५ गते बजेट प्रस्तुत भयो। त्यसपछि भएको कारोबारमा धेरैले सकारात्मक सर्किट लेभलमा नेप्से पुग्ने अनुमान गरेका थिए। तर बजारले भने उल्टो बाटो समात्यो। बजेटपछि पहिलो कारोबार दिन नै नेप्से २६.७२ अंकले घटेर दुई हजार सात सय ५५ बिन्दुमा परिसूचक आएको थियो । 

बजेट आए यता मात्रै पनि नेप्से ८६ अंकले घटेको छ। बजेट पछाडि पूरै शेयर बजारको ट्रेन्ड हेर्ने हो भने लगानीकर्ता पर्ख र हेरको अवस्थामा हरेको देखिन्छ । कारोबारमा समेत त्यस्तो उत्साह भने बजारमा देख्न सकिँदैन ।

बजेटमा राम्रो नीति आएको भए पनि केही धरपकड (व्यवसायीहरूको पक्राउ) ले गर्दा पनि लगानीकर्ता अन्योल भएकाले गर्दा बजेटपछि शेयर बजार बढ्न नसकेको नेपाल शेयरधनी संघका अध्यक्ष घनश्याम पाण्डे बताउँछन् । 

‘धरपकड भएकाले लगानीकर्तामा अन्योलको स्थिति सिर्जना भयो, अब के हुन्छ कुन कम्पनी पक्राउ खाने हो भन्ने अवस्था आयो’, पाण्डेले भने, ‘बजार जहिले पनि ठूला लगानीकर्ताले बढाउने हो। ठूला लगानीकर्ता आत्तिएर बजेट पछि नबढेको हो।’

मौद्रिक नीतिले समेत फर्काउन सकेन शेयर बजार 

बजेटपछि शेयर बजार नबढेपछि सबैको ध्यान राष्ट्रबैंकले ल्याउने मौद्रिक नीतिमा गएको थियो। तर मौद्रिक नीतिले भने शेयर बजारका लागि खासै त्यस्तो नीति केही पनि लिएको देखिएन। 

मौद्रिक नीति नै सम्भवतः इतिहासकै सबैभन्दा छोटो आएको थियो। त्यसमा पनि शेयर धितो कर्जामा राम्रो नेटवर्थ र वित्तीय अवस्था राम्रो भएको कम्पनीहरूको शेयर धितो राखेर मात्र कर्जा बढी पाइने खालको नीति आयो। 

यसले पनि शेयर बजारलाई भने खासै सकारात्मक प्रभाव पारेको देखिएको छैन। राष्ट्रबैंकका गभर्नर डा.विश्वनाथ पौडेलले गत असार २३ गते मौद्रिक नीति सार्वजनिक गरेका थिए । 

मौद्रिक नीति आए यतामात्र तीन दिन शेयर कारोबार भएको छ । तर लगातार तीन दिन शेयर बजार भने घटेको छ । मौद्रिक नीति आय यतामात्र नेप्से ५१ अंकले घटेको छ । 

मौद्रिक नीति आउनु अघिल्लो दिन नेप्से बढेर दुई हजार छ सय ५१ बिन्दुमा पुगेको थियो तर पछि भने निरन्तर नेप्से घटेर गत शुक्रबारसम्ममा दुई हजार छ सयको बिन्दुमा आएको छ । 

मौद्रिक नीतिले कम्पनीको अवस्था हेरेर कर्जा विस्तार गर्ने नीति लिएको कारणले गर्दा शेयर बजार बढ्न नसकेको नेपाल राष्ट्र बैंकका पूर्वगभर्नर चिरञ्जीवी नेपाल बताउँछन् । 

‘हाम्रो शेयर बजारमा ७० प्रतिशत जति बैंक तथा वित्तीय संस्था छन्। राष्ट्रबैंकले लिने नीतिले बजारमा ठूलो प्रभाव पर्छ’, नेपालले भने, ‘अहिले त्यसैको प्रभाव परेको देखिन्छ ।’

लगानीकर्ताले राम्रो नराम्रो सबै कम्पनीको शेयर किनेर राखेको हुनाले गर्दा नराम्रो कम्पनीको शेयर राखेर कर्जा नपाइने अवस्था आएपछि मौद्रिक नीति पछि शेयर बजार घटेको नेपालको बुझाइ छ । 

लगानीकर्ताले बजेट पछाडि मौद्रिक नीतिलाई पर्खिएको तर खास त्यस्तो कुनै पनि कुरा मौद्रिक नीतिमा नआएकाले बजार घटेको पाही इन्भेष्टमेण्ट प्रालि (ब्रोकर नम्बर ७६) का प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीइओ) कमल धिताल बताउँछन् । 

‘खास मौद्रिक नीतिमा शेयर बजारको लागि केही पनि आएन’, धितालले भने, ‘अहिले लगानीकर्ता धितोपत्र बोर्डतिर हेरेर बसेको अवस्था छ ।’

नेप्सेमा भएको ट्रेन्ड हेर्दा पनि धितालले भनेको कुरा मेल खान्छ। बजेटअघि र मौद्रिक नीति आउनु अघिल्लो दिनसम्म उत्तार चढावकाबीच नेप्से जम्मा २१ अंकले मात्र घटेको छ । तर मौद्रिक नीति आए यतामात्र तीन दिन कारोबार हुँदा नेप्से पूरै ५१ अंकले घटेको देखिन्छ । 

मौद्रिक नीतिले शेयर बजारको लागि राम्रो कुरा केही पनि नआए पनि नराम्रो समेत नआएको कारणले गर्दा अहिलेको घटाइको कारण मौद्रिक नीतिमात्र भन्न नमिल्ने अध्यक्ष पाण्डेको भनाइ छ।

बजार दुई हजार छ सय सयको आसपासमा आएपछि लगानीकर्ताले स्टप प्लस गर्न थालेका कारणले पनि बजारमा प्रेसर आएको पाण्डेको भनाइ छ । 

‘असार मसान्त क्लोजिङको बेला भएकाले गर्दा लगानीकर्तालाई बेच्नुपर्ने दबाव परेको पनि छ। ब्रोकरहरूले सेटलमेन्ट गर्न बेच्नका लागि भनेको अवस्था छ’, पाण्डेले भने, ‘अहिले ब्रोकरले पनि लिमिट नदिएको कारणले गर्दा पनि घटेको हो।’

शेयर बजार धेरै हल्लाको भारमा पनि चल्ने भएकाले गर्दा पनि अहिलेको अवस्था आएको अध्यक्ष पाण्डेको बुझाइ छ। (न्यूज एजेन्सी नेपाल)