कोलकाता। प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले आइतबार कोलकाताको रेड रोडबाट १२ औँ अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसको राष्ट्रिय कार्यक्रमको नेतृत्व गरेका छन्। प्रधानमन्त्रीले हजारौँ योग अभ्यासकर्ताहरूसँग साझा योग प्रोटोकल सत्रमा भाग लिए। अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसको अवसरमा विश्वभरका मानिसहरूलाई बधाई दिँदै प्रधानमन्त्री कार्यालयबाट जारी प्रेस विज्ञप्तिमा भनिएको छ कि जुन २१ लाई विश्वका धेरै भागहरूमा वर्षको सबैभन्दा लामो दिनको रूपमा मनाइन्छ र यो योगको माध्यमबाट मानवताको सबैभन्दा ठूलो सामूहिक उत्सवहरू मध्ये एकको रूपमा पनि देखा परेको छ।

कोलकातामा भेलालाई सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्रीले भने कि विश्वका विभिन्न भागहरूबाट योगका प्रेरणादायी तस्बिरहरू देखिँदै छन्। मोदीले भने, "हिमालयदेखि हिन्द महासागरसम्म र बङ्गाल र उत्तर पूर्वदेखि सौराष्ट्रको पश्चिमी क्षेत्रहरूसम्म सम्पूर्ण देश योगको भावनाले उत्साहित देखिन्थ्यो। देश र विश्व कल्याण र सद्भावको लागि साझा प्रतिबद्धताद्वारा जोडिएको देखिन्थ्यो, जसले योगको एकताबद्ध शक्ति प्रदर्शन गर्दछ।"

प्रधानमन्त्रीले "स्वागत से स्वागत" पहल अन्तर्गत कोलकाताका जनताको प्रयासको पनि प्रशंसा गरे। उनले भने कि सरसफाइ कायम राख्न जनताको समर्पण, कडा परिश्रम र नागरिक जिम्मेवारी देशभरका मानिसहरूका लागि प्रेरणा बनेको छ।

मोदीले भने कि पश्चिम बङ्गालमा योग दिवस मनाउनुको विशेष महत्त्व छ किनभने यो राज्यको समृद्ध आध्यात्मिक र सांस्कृतिक सम्पदा छ। उनले सम्झना गरे कि बङ्गाल त्यो भूमि हो जहाँ भगवान् रामकृष्ण परमहंस बस्थे र शिक्षा दिन्थे, जहाँ स्वामी विवेकानन्दले संसारलाई भारतको आध्यात्मिक ज्ञान र योग परम्पराहरूसँग परिचय गराए र जहाँ महर्षि अरबिन्दो र लाहिरी महाशयले योगको अवधारणा र अभ्यासलाई अगाडि बढाउन ठूलो योगदान दिए। गुरुदेव रवीन्द्रनाथ टैगोरको शिक्षालाई उद्धृत गर्दै, प्रधानमन्त्रीले भने कि साँचो मानव पहिचान हाम्रो वरपरको संसारसँग स्वस्थ सम्बन्ध मार्फत बनाइन्छ, यो सिद्धान्त योगको मुटुमा निहित छ, विज्ञप्तिमा भनिएको छ।

उनले सम्पूर्ण जीवन योग हो भन्ने अरविन्दको विश्वासलाई पनि उल्लेख गरे र भने कि जब योग व्यक्तिको प्रकृतिको हिस्सा बन्छ, यसले मानव एकताको जग बलियो बनाउँछ। मोदीले जोड दिए, "योग केवल शारीरिक व्यायामको एक रूप होइन र यो कुनै विशेष उमेर समूहमा सीमित हुन सक्दैन। यो चेतना, जीवन शक्ति र भित्री प्रकाशको माध्यम हो जसले मानव जीवनको हरेक चरणलाई बढाउँछ।"

यस वर्षको अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसको विषयवस्तु, "स्वस्थ बुढ्यौलीका लागि योग" लाई उल्लेख गर्दै उनले भने कि योगले हामी उमेर बढ्दै जाँदा पनि स्वस्थ, सक्रिय र ऊर्जावान रहन बाटो देखाउँछ।

प्रधानमन्त्रीले भने कि स्वस्थ बुढ्यौली भनेको बुढ्यौलीले व्यक्तिको क्षमतालाई कम नगर्ने कुरा सुनिश्चित गर्नु हो। उनले भने कि योगले जीवनभर निरन्तर वृद्धि र आत्म-सुधारलाई बढवा दिन्छ। उनले भने कि मानिसहरूले बीस वर्षको भन्दा चालीस वर्षको उमेरमा बढी लचिलो, तीस वर्षको भन्दा पचास वर्षको उमेरमा बढी ऊर्जावान र पचास वर्षको भन्दा सत्तरी वर्षको उमेरमा जीवनशैलीसँग सम्बन्धित रोगहरूप्रति बढी लचिलो बन्न प्रयास गर्नुपर्छ।

उनले भने कि योगले लचिलोपन बढाउन, ऊर्जा स्तर कायम राख्न, तनाव कम गर्न र मानसिक स्वास्थ्यलाई प्रवर्द्धन गर्न, साथै जीवनशैली विकारहरूलाई रोक्न मद्दत गर्दछ। मोदीले भने, "योगको नियमित अभ्यासले मानिसहरूलाई आफ्नो शरीर र दिमागको बारेमा आजीवन सिक्ने बनाउँछ। उनले भने कि बढी आत्म-जागरूकताले राम्रो आत्म-व्यवस्थापन र स्वस्थ जीवनशैली निम्त्याउँछ।"

प्रधानमन्त्रीले भने कि "स्वस्थ वृद्धावस्थाका लागि योग" विषयवस्तु वृद्धवृद्धामा मात्र सीमित छैन तर सबै उमेरका मानिसहरूमा लागू हुन्छ, जसले योगलाई स्वास्थ्य, कल्याण र व्यक्तिगत विकासको खोजीमा जीवनभरको साथी बनाउँछ।

भागवत गीताको शिक्षालाई उद्धृत गर्दै मोदीले भने, "सन्तुलित खाने बानी, सन्तुलित मनोरञ्जन, सन्तुलित काम, र सन्तुलित निद्रा र जागरणले योगलाई दुःखमाथि विजय हासिल गर्ने माध्यम बनाउँछ।" उनले भने कि सन्तुलन योगको जग हो र सुखी जीवनको लागि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ। योगले सन्तुलित तरिकाले बाँच्ने कला सिकाउँछ। विज्ञप्तिमा भनिएको छ कि यसले मानिसहरूलाई के गर्ने र के नगर्ने भन्ने बारेमा मार्गदर्शन गर्दछ, उनीहरूलाई स्वस्थ जीवनशैली बिताउन मद्दत गर्दछ।

प्रधानमन्त्रीले जोड दिए कि योग शारीरिक कल्याणमा सीमित छैन। बरु, यसले मानसिक कल्याणबाट शारीरिक कल्याणसम्मको बाटो देखाउँछ। "युक्त चेष्टस्य कर्मसु" भनाइलाई उद्धृत गर्दै उनले भने कि योगले मानिसहरूलाई के सही छ र के गलत छ भनेर बुझ्न मद्दत गर्दछ।

मोदीले भने, "यस्तो जागरूकता आन्तरिक शान्तिको स्रोत बन्छ र विश्वव्यापी सद्भावको लागि मार्ग प्रशस्त गर्दछ। योग अब केवल व्यक्तिगत जीवनशैली अभ्यास मात्र रहेन; यो विश्वको लागि राम्रो भविष्य निर्माणको लागि आवश्यकता बनेको छ।"

मोदीले भने कि हरेक वर्ष लाखौँ मानिसहरू योग गतिविधिहरूमा भाग लिन्छन्, तर विश्वभर योगको लागि धेरै काम भइरहेको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसको अवसरमा, यो दिनले योगलाई दैनिक जीवनको अभिन्न अङ्ग बनाउन सामूहिक रूपमा प्रतिबद्ध हुने अवसर पनि प्रदान गर्दछ। उनले मानिसहरूलाई योग केवल एक दिन वा एक कार्यक्रममा सीमित नभई उनीहरूको जीवन, उनीहरूको परिवार र आउने पुस्ताको जीवनको स्थायी भाग बन्न सुनिश्चित गर्न आग्रह गरे।

उनले "योग ३६५" पहल अन्तर्गत यस वर्ष भएको प्रगतिलाई पनि प्रकाश पारे। मोदीले भने, "यस पहल अन्तर्गत, १०० दिने अनलाइन योग कार्यक्रम आयोजना गरिएको थियो र यसमा ठूलो सहभागिता देखिएको थियो। १३० देशका तीस लाखभन्दा बढी मानिसहरूले कार्यक्रममा भाग लिएका थिए, जसले योगको बढ्दो विश्वव्यापी स्वीकृति र लोकप्रियतालाई देखाउँछ।"

आफ्नो भाषणको अन्त्य गर्दै, मोदीले भने कि स्वस्थ समाजले बलियो, खुसी र आत्मविश्वासी राष्ट्रको जग बसाल्छ। सबैको कल्याणको लागि प्रार्थना गर्दै, उनले प्राचीन प्रार्थना, "सर्वे भवन्तु सुखिनः, सर्वे सन्तु निरामयः" (सबै खुसी रहून्, सबै रोगबाट मुक्त रहून्) लाई आह्वान गरे।