काठमाडौँ। उच्च अदालत पाटनले दुर्लभ पाटेबाघको छाला तस्करीमा संलग्न एक चिनियाँ नागरिकलाई ५ वर्षको जेल सजाय र १ हजार रुपैयाँ जरिवानाको फैसला सुनाएको छ। यो फैसलासँगै नेपालमा विदेशी नागरिकहरू, विशेष गरी चिनियाँ नागरिकहरूको संलग्नतामा हुने वन्यजन्तु तस्करी र अन्य सङ्गठित अपराधका घटनाहरू पुनः सतहमा आएका छन्।

घटनाको विवरण र अदालती फैसला
उच्च अदालत पाटनका न्यायाधीशद्वय राजकुमार खतिवडा र दीपक खनालको संयुक्त इजलासले चिनियाँ नागरिक मा जिङबिनलाई दोषी ठहर गर्दै ५ वर्ष कैद सजाय सुनाएको हो। काठमाडौँको ज्याठास्थित 'जियाङहु केजान होटेल' को म्यानेजरका रूपमा कार्यरत उनी वि.सं. २०७८ (सन् २०२१) मा होटेलको कोठा नम्बर २०३ बाट दुर्लभ पाटेबाघको छालासहित पक्राउ परेका थिए।

बरामद गरिएको बाघको छालाको लम्बाइ टाउकोदेखि पुच्छरसम्म करिब १० फिट रहेको थियो। राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषको विशेषज्ञ परीक्षणबाट उक्त छाला चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको मध्यवर्ती क्षेत्र (भाण्डार) मा सन् २०१५ देखि २०१७ को बीचमा क्यामेरा ट्रयापमा देखिएको 'सीएनपी-एफटी५४' नम्बरको भाले बाघको भएको पुष्टि भएको थियो।

यस मुद्दामा मुछिएका अन्य तीन चिनियाँ नागरिकहरू—झाओ पेङचेङ, न्यु युलियाङ, र पेङ हुईलाई भने अदालतले सफाइ दिएको छ। उनीहरू सोही होटेलको कोठा नम्बर २०१ मा जुवा खेलिरहेको अवस्थामा पक्राउ परेका थिए र तस्करीमा उनीहरूको प्रत्यक्ष संलग्नता नदेखिएको अदालतको ठहर छ।

विगत १० वर्ष: नेपालमा चिनियाँ नागरिकहरूको अपराधमा बढ्दो संलग्नता
यो घटना एक्लो होइन। विगत एक दशक (सन् २०१६–२०२६) को तथ्याङ्क र समाचारहरू विश्लेषण गर्दा नेपाललाई 'ट्रान्जिट' वा अपराधको कार्य थलो बनाएर विभिन्न अवैध धन्दामा चिनियाँ नागरिकहरूको संलग्नता चिन्ताजनक रूपमा बढेको देखिन्छ।

१. सुन तस्करीको सञ्जाल 
नेपालको इतिहासमै चर्चित सुन काण्डहरूमा चिनियाँ गिरोहको मुख्य भूमिका देखिएको छ। ६० किलो सुन काण्ड (२०२३): हङकङबाट 'ब्रेक सु' भित्र लुकाएर ल्याइएको ६० किलो सुन प्रकरणमा चिनियाँ नागरिकहरूको ठूलो सञ्जाल सक्रिय रहेको पाइयो। यसमा दावा छिरिङ र अन्य चिनियाँ नागरिकहरू पक्राउ परेका थिए, जसले नेपालमा बसेर सुन भारततर्फ तस्करी गर्ने योजना बनाएका थिए।

३३ किलो सुन र अन्य: विद्युतीय चुरोटमा लुकाएर ल्याएको ९ किलो सुन होस् वा ३३ किलो सुन प्रकरण, यी घटनाहरूमा चिनियाँ तस्करहरूले नेपाली र भारतीय बजारलाई लक्षित गरेको अनुसन्धानले देखाएको छ।

२. एटिएम ह्याकिङ र बैङ्किङ कसुर 
सन् २०१९ (वि.सं. २०७६) मा भएको एक घटनाले नेपाली बैङ्किङ क्षेत्रलाई नै तरङ्गित बनाएको थियो। काठमाडौँको दरबारमार्ग स्थित नबिल बैङ्कको एटिएमबाट पैसा चोर्दै गर्दा ५ जना चिनियाँ नागरिक रंगेहात पक्राउ परेका थिए।

अनुसन्धानबाट खुल्यो कि उनीहरूले 'मालवेयर' प्रयोग गरी एटिएम सिस्टम ह्याक गरेका थिए र करिब १ करोड २६ लाख रुपैयाँभन्दा बढी रकम चोरी गरेका थिए। यो घटनाले चिनियाँ अपराधीहरू परम्परागत अपराधबाट 'साइबर अपराध' तर्फ मोडिएको सङ्केत गरेको थियो।

३. अनलाइन ठगी र कल सेन्टर
सबैभन्दा ठूलो अपरेसनमध्ये एक, सन् २०१९ को अन्त्यतिर नेपाल प्रहरीले काठमाडौँका विभिन्न स्थानबाट १२२ जना चिनियाँ नागरिकलाई एकै पटक पक्राउ गरेको थियो। उनीहरूले घर भाडामा लिएर अवैध 'कल सेन्टर' सञ्चालन गरी अनलाइन जुवा, ठगी र साइबर अपराध गरिरहेका थिए।

हालसालै सन् २०२५ मा पनि ललितपुर र काठमाडौँमा अवैध क्रिप्टोकरेन्सी कारोबार र डेटिङ एपमार्फत ठगी गरेको आरोपमा ६ जना चिनियाँ नागरिकसहित ५० भन्दा बढी पक्राउ परेका छन्। यसले देखाउँछ कि यो प्रवृत्ति अझै रोकिएको छैन।

४. विदेशी मुद्रा र अन्य तस्करी
चिनियाँ नागरिकहरू पटक-पटक अवैध रूपमा अमेरिकी डलर र अन्य विदेशी मुद्रा चीनतर्फ लैजाँदै गर्दा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट पक्राउ परेका छन्। एक घटनामा चुरोटको बट्टाभित्र र चप्पलको तलुवामा लुकाएर विदेशी मुद्रा तस्करी गर्ने प्रयास समेत भएको थियो।

यसबाहेक रक्त चन्दन र सालकको खपेटा जस्ता अन्य वन्यजन्तुका अङ्गहरूको ओसारपसारमा पनि फाट्टफुट्ट चिनियाँ संलग्नता देखिने गरेको छ।

बाघको छाला तस्करीमा भएको यो ५ वर्षको जेल सजायले नेपालको न्याय प्रणाली वन्यजन्तु अपराधप्रति कडा छ भन्ने सन्देश दिएको छ। तर, विगत १० वर्षका घटनाक्रमले के स्पष्ट पार्छ भने, चिनियाँ अपराधीहरूले नेपाललाई वन्यजन्तु तस्करीको ट्रान्जिट मात्र नभई सुन तस्करी, साइबर अपराध र आर्थिक ठगीको उर्वर भूमिको रूपमा प्रयोग गर्न खोजिरहेका छन्। सुरक्षा निकाय र अध्यागमन विभागको थप चुस्त निगरानी र अन्तर्राष्ट्रिय समन्वय बिना यो सञ्जाल तोड्न चुनौतीपूर्ण देखिन्छ।