काठमाडौं । अष्ट्रेलियाली सरकारले उद्योग, अनुसन्धानकर्ता, सरकारी निकाय तथा सर्वसाधारणलाई कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) सुरक्षित र लाभदायक रूपमा प्रयोग गर्न मार्गदर्शन प्रदान गर्ने उद्देश्यले राष्ट्रिय कृत्रिम बुद्धिमत्ता योजना सार्वजनिक गरेको छ।

यस योजनाअनुसार सरकारले एआईको प्रभावमा पर्ने कामदारलाई पुनःसीप विकासका अवसरहरू उपलब्ध गराउने, तथ्य–केन्द्रमा लगानी बढाउने र प्रविधिबाट प्राप्त हुने उत्पादकत्वका फाइदाहरू अर्थतन्त्रका सबै क्षेत्रमा समान रूपमा वितरण गर्ने बताएको छ।

उद्योग, नवप्रवर्तन तथा विज्ञानमन्त्री टिम एयर्सले नैसर्गिक रूपमा तीव्र गतिमा विकसित हुँदै गएको कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रविधिका बीचमा अष्ट्रेलियाली जनताको सुरक्षालाई सबैभन्दा ठूलो प्राथमिकता दिन यो योजना तयार गरिएको बताए।

उनका अनुसार सन् २०२६ देखि सरकारद्वारा स्थापित गरिन लागिरहेको कृत्रिम बुद्धिमत्ता सुरक्षा संस्थानले नयाँ प्रविधिगत क्षमताको मूल्यांकन गर्ने र जोखिम देखापरेमा समयमै आवश्यक कदम चाल्न सहयोग पुर्याउनेछ। एयर्सले योजनाको मूल भावना स्पष्ट पार्दै भने, “राष्ट्रिय कृत्रिम बुद्धिमत्ता योजनाको उद्देश्य प्राविधिक प्रणालीले मानिसलाई होइन, मानिसले प्राविधिलाई मार्गनिर्देशन गर्न सक्ने वातावरण तयार गर्नु हो।”

योजनामा एआईको विकास स्थानीय स्तरमै अष्ट्रेलियाको हितअनुरूप हुनुपर्ने र राष्ट्रिय प्राथमिकतासँग मेल खानेगरी अगाडि बढाइनुपर्ने उल्लेख गरिएको छ। योजनाले दशकको अन्त्यसम्ममा तथ्य–केन्द्रहरूले अष्ट्रेलियाको कुल विद्युत् मागको करिब ६ प्रतिशत हिस्सा लिन सक्ने अनुमान गरेको छ, जुन २०२४ मा दुई प्रतिशत थियो। एयर्सले सङ्घीय सरकार प्रदेश तथा राज्य सरकारसँग सहकार्य गर्दै ऊर्जा र पानी सम्बन्धी चुनौती समाधानमा जुटिरहेको पनि बताए।

यसअघि सरकार ‘उच्च जोखिम’ मानिएका एआई प्रणालीहरूमा १० अनिवार्य सुरक्षा प्रावधान लागू गर्ने तयारीमा थियो। तथापि, पछिल्लो समीक्षापछि सरकारले उक्त प्रस्ताव फिर्ता लिएको छ र कृत्रिम बुद्धिमत्ताको लागि छुट्टै कानून नल्याउने निर्णय गरेको छ।