काठमाडौँ । अष्ट्रेलियामा निर्मित पहिलो कक्षीय प्रक्षेपण यान एरिस रकेट बुधबार आफ्नो पहिलो परीक्षण उडानमा १४ सेकेन्ड मात्र उडेर दुर्घटनाग्रस्त भएको छ। गिलमोर स्पेस टेक्नोलोजीजद्वारा प्रक्षेपण गरिएको यो रकेट साना उपग्रहहरूलाई कक्षमा लैजानका लागि डिजाइन गरिएको थियो।

एरिस रकेटले बुधबार बिहान स्थानीय समयमा क्विन्सल्यान्ड राज्यको उत्तरी भागमा रहेको बोवेन नजिकको स्पेसपोर्टबाट परीक्षण उडान भरेको थियो। अष्ट्रेलियाली सञ्चारमाध्यमहरूले प्रकाशित गरेका भिडियोहरूमा २३ मिटर (७५ फिट) अग्लो रकेट प्रक्षेपण टावरलाई खाली गर्दै केही क्षण हावामा उडेको देखिन्छ, तर त्यसपछि दृष्टिबाट बाहिर खसेको थियो। घटनास्थलमा धुवाँको लहरहरू उठेको भएपनि, दुर्घटनामा कुनै हताहतको खबर आएको छैन।

यद्यपि रकेट दुर्घटनाग्रस्त भयो, गिलमोर स्पेस टेक्नोलोजीजले आफ्नो फेसबुक पेजमा एक वक्तव्य जारी गर्दै यस प्रक्षेपणलाई ‘सफलता’ को रूपमा स्वागत गरेको छ। कम्पनीका एक प्रवक्ताका अनुसार, रकेटका सबै चार हाइब्रिड–चालित इन्जिनहरू प्रज्वलित भए र पहिलो उडानमा २३ सेकेन्ड इन्जिन जलेको समय र १४ सेकेन्डको उडान समावेश थियो।

कम्पनीका सीईओ एडम गिलमोरले रकेट लन्चप्याडबाट निस्किएकोमा खुसी व्यक्त गरे। उनले लिङ्कडइनमा लेखे, "निस्सन्देह म अधिक उडान समय मन पराउँथे, तर यसबाट खुसी भएँ।" उनले निजी रकेट कम्पनीले आफ्नो पहिलो प्रयासमा सफलतापूर्वक कक्षमा प्रक्षेपण गर्नु 'लगभग नसुनिएको' कुरा भएको बताए। कम्पनीले रकेटले जमिन छोडेमा प्रक्षेपणलाई सफल मान्ने पहिले नै बताएको थियो र प्रक्षेपण स्थलको पूर्वाधार अक्षुण्ण रहेको पनि जनाएको छ।

स्थानीय ह्विटसन्डे क्षेत्रीय काउन्सिलका मेयर राई कोलिन्सले यान कक्षमा नपुगे पनि पूरा भएको प्रक्षेपण ‘ठूलो उपलब्धि’ भएको बताएका छन्। उनले यसलाई आफ्नो क्षेत्रमा भविष्यको व्यावसायिक अन्तरिक्ष उद्योगको महत्त्वपूर्ण पहिलो कदमका रूपमा व्याख्या गरे।

गिलमोर स्पेस टेक्नोलोजीजसँग निजी कोषकर्ताहरूका साथै यस महिना एरिस रकेटको विकासका लागि अष्ट्रेलियाको सङ्घीय सरकारबाट ५० लाख अष्ट्रेलियन डलर (३२ लाख अमेरिकी डलर) अनुदान प्राप्त भएको छ। यो सन् २०२३ मा सरकारसँग भएको ५ करोड २० लाख अष्ट्रेलियन डलरको अनुदान सम्झौताको पछिल्लो चरण हो, जसले अष्ट्रेलियामा नयाँ अन्तरिक्ष प्रविधिहरूको विकास र व्यावसायीकरणलाई अगाडि बढाउने लक्ष्य राखेको छ।

एरोस्पेस समाचार प्लेटफर्म नासास्पेसफ्लाइटका अनुसार, अष्ट्रेलिया सयौँ उप–कक्षीय वाहन प्रक्षेपणको स्थल भए पनि अष्ट्रेलियाबाट कक्षमा दुईवटा मात्र सफल प्रक्षेपण भएका छन्। यो एरिसको परीक्षण उडान ५० वर्षभन्दा बढी समयमा अष्ट्रेलियाबाट भएको पहिलो कक्षीय प्रक्षेपण प्रयास थियो।