इरान-अमेरिका तनाव: नाकाबन्दी र परमाणु कार्यक्रममा टकराब कायमै
हाम्रा कुरा
प्रकाशित २०८३ वैशाख १७ बिहिबार
439
Shares
काठमाडौँ । इरान र अमेरिकाबिचको द्वन्द्व झनै गहिरिँदै गएको छ। पछिल्लो समय इरानले सामरिक महत्त्वको हर्मुज जलमार्ग र आफ्नो परमाणु कार्यक्रमका विषयमा अमेरिकी प्रस्तावसामु नझुक्ने स्पष्ट संकेत दिएको छ। इन्स्टिच्युट फर द स्टडी अफ वार (आईएसडब्ल्यू) को प्रतिवेदन अनुसार तेहरानमा अहिले इरानी रिभोलुसनरी गार्ड्सका प्रमुख जनरल अहमद वाहिदीको कट्टरपन्थी धारणा हाबी देखिएको छ।
इरानले आफ्नो बन्दरगाहमा लगाइएको अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी पूर्ण रूपमा नहटेसम्म परमाणु मुद्दामा कुनै पनि वार्ता नगर्ने अडान राखेको छ। यसका साथै इरानले ओमानसँग मिलेर स्ट्रेट अफ होर्मुजमा जहाजहरूबाट कर उठाउने र यमनका हुथी विद्रोहीमार्फत बाब एल मन्डेब जलसन्धिमा दबाब बढाउने नयाँ रणनीति अख्तियार गरेको विश्लेषण गरिएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरान विरुद्धको नौसैनिक नाकाबन्दीलाई 'जीनियस' र 'शतप्रतिशत सफल' कदमको रूपमा व्याख्या गरेका छन्। ट्रम्पले इरानी अर्थतन्त्र नाकाबन्दीका कारण चरम दबाबमा रहेको दाबी गर्दै यसले बमबारीभन्दा पनि प्रभावकारी काम गरिरहेको बताएका छन्। उनले इरानका तर्फबाट आएको 'पहिले नाकाबन्दी हटाउने' प्रस्तावलाई सिधै अस्वीकार गरिदिएका छन्।
अमेरिकी सरकारले इरानले परमाणु हतियार बनाउने महत्त्वाकाङ्क्षा पूर्ण रूपमा नत्यागेसम्म र अमेरिकी सर्तहरू पूरा नगरेसम्म कुनै पनि सम्झौता नहुने अडान दोहोर्याएको छ। आईएसडब्ल्यू को प्रतिवेदन अनुसार इरानले युद्धविरामको समयलाई आफ्नो मिसाइल र ड्रोन शक्ति पुनर्गठन गर्न प्रयोग गरिरहेको आशङ्का अमेरिकाको छ।
राष्ट्रपति ट्रम्पले वार्ताका लागि इरान सहमत नभएमा सैन्य कारबाहीको विकल्प समेत खुला राखेको बताएका छन्। एकातिर इरानले आफ्नो सैन्य शक्ति सुदृढ गर्दै नयाँ रणनीतिक मार्गहरू खोजिरहेको छ भने अर्कोतिर अमेरिकाले नाकाबन्दीलाई नै मुख्य हतियार बनाएको छ। यस खिचातानीले खाडी क्षेत्रमा भू–राजनीतिक अस्थिरता र सम्भावित द्वन्द्वको खतरालाई झनै बढाएको छ।
