काठमाडौँ । युरोपेली सङ्घ (ईयू) ले एलन मस्कको सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म 'एक्स' (पूर्व ट्विटर) विरुद्ध अर्को ठूलो कानुनी कदम चालेको छ। एक्समा रहेको एआई च्याटबट 'ग्रोक'ले महिला र नाबालिगहरूको आपत्तिजनक यौनिक 'डीपफेक' तस्बिरहरू सिर्जना गर्न अनुमति दिएको भन्दै ईयूले सोमबार औपचारिक अनुसन्धान सुरु गरेको हो।

विशेषगरी ग्रोक प्रयोग गरेर साधारण टेक्स्ट कमान्डका आधारमा महिला र बालबालिकाको लुगा हटाउने वा उनीहरूलाई यौनिक रूपमा चित्रण गर्ने तस्बिरहरू बनाउन सकिने तथ्य बाहिरिएपछि यो विवाद चर्किएको हो। 'सेन्टर फर काउन्टरिङ डिजिटल हेट' (सीसीडीएच) को रिपोर्टअनुसार ग्रोकले केही दिनभित्रै यस्ता करिब ३० लाख यौनिक तस्बिरहरू सिर्जना गरेको पाइएको छ, जसले डिजिटल सुरक्षामा गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।

ईयूको कडा अडान युरोपेली आयोगकी अध्यक्ष उर्सुला भोन डेर लेयनले महिला र बालबालिकाको डिजिटल अपमान गर्ने यस्ता व्यवहार युरोपमा सह्य नहुने चेतावनी दिएकी छन्। उनले प्रविधि कम्पनीहरूले बाल संरक्षण र सहमतिको आधारभूत सिद्धान्त उल्लङ्घन गरेर मुनाफा कमाउन नपाउने स्पष्ट पारिन्। ईयूका प्रविधि आयुक्त हेना विर्कुनेनले 'डिजिटल सर्भिस एक्ट' (नडीएसए) अन्तर्गत एक्सले आफ्नो कानुनी दायित्व पूरा गरे–नगरेको विषयमा यो अनुसन्धान केन्द्रित रहने बताएकी छन्।

पहिलेदेखिकै विवाद र अर्बौँको जरिवानाको जोखिम एक्स सन् २०२३ डिसेम्बरदेखि नै ईयूको निगरानीमा रहेको छ। यसअघि पारदर्शितासम्बन्धी नियम उल्लङ्घन गरेको भन्दै ईयूले एक्सलाई १२ करोड युरो (करिब १४ करोड अमेरिकी डलर) जरिवाना समेत गरिसकेको छ। अहिलेको अनुसन्धान अवैध सामग्रीको प्रसार र सूचना हेरफेर रोक्न एक्स असफल भएको विषयमा केन्द्रित हुनेछ। यदि दोषी ठहरिएमा एक्सले आफ्नो विश्वव्यापी कारोबारको ठूलो हिस्सा जरिवाना स्वरूप बुझाउनुपर्ने हुन सक्छ।

यो विवादले एलन मस्क र युरोपेली नियामकहरूबीच मात्र नभई अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासन र ईयूबीच पनि कूटनीतिक तनाव बढाएको छ। वासिङ्टनको दबाबका बाबजुद ब्रसेल्सले आफ्ना डिजिटल नियमहरू कडाइका साथ लागू गर्ने अडान लिएको छ।