काठमाडौँ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले बिहीबार मध्य एसियाका सबै पाँच राष्ट्रका नेताहरूलाई ह्वाइट हाउसमा स्वागत गर्दै ऐतिहासिक भेटघाट गरेका छन्। रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र चीनका राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग छुट्टाछुट्टै शिखर सम्मेलन गरेपछि ट्रम्पले कजाकिस्तान, किर्गिस्तान, ताजिकिस्तान, तुर्कमेनिस्तान र उज्बेकिस्तानका राष्ट्रपतिहरूसँग 'सी ५+१' शिखर सम्मेलन गरेका हुन्।

युक्रेनमाथिको रूसी आक्रमणपछि मस्कोको परम्परागत प्रभावक्षेत्रमा प्रश्न उठिरहेको बेला पश्चिमी मुलुकहरूले स्रोतसम्पन्न यस क्षेत्रमा आफ्नो चासो बढाएका छन्। चीन पनि यहाँको प्रमुख आर्थिक खेलाडीका रूपमा देखा परिरहेको छ।

रात्रिभोजअघि सम्बोधन गर्दै राष्ट्रपति ट्रम्पले "हामी हाम्रो आर्थिक साझेदारी सुदृढ गर्दैछौँ, सुरक्षा सहयोग विस्तार गर्दैछौँ र आपसी सम्बन्ध अझ प्रगाढ बनाउँदैछौँ" भने। उनले 'सी ५+१' बैठकमा मध्य एसियाको दुर्लभ खनिजहरूको ‘अविश्वसनीय महत्त्व र क्षमता’ को प्रशंसा गरे।

ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत उज्बेकिस्तानसँग ‘अविश्वसनीय व्यापारिक तथा आर्थिक सम्झौता’ भएको घोषणा गर्दै तासकन्दले आगामी तीन वर्षमा करिब ३५ अर्ब अमेरिकी डलर र एक दशकमा एक खर्ब डलरभन्दा बढी को लगानी उड्डयन, खनिज, कृषि र सूचना प्रविधि क्षेत्रमा गर्ने घोषणा गरेको बताए। अमेरिका र युरोपेली सङ्घ (ईयू) दुवै आफ्नो दुर्लभ पृथ्वीका स्रोतहरू विविधीकरण गर्न र चीनमाथिको निर्भरता घटाउन इच्छुक रहेकाले यस क्षेत्रका विशाल प्राकृतिक स्रोतहरूतर्फ आकर्षित भएका छन्।

राष्ट्रपति ट्रम्पका समकक्षीहरूले उनको खुलेर प्रशंसा गरे। कजाख राष्ट्रपति कासिम–जोमार्ट टोकायेभले ट्रम्पलाई "महान नेता र राजनीतिज्ञ" भन्दै उनलाई परम्परागत सोच र सामान्य ज्ञान फर्काउन स्वर्गले पठाएको बताए। त्यस्तै, उज्बेकिस्तानका राष्ट्रपति सावकत मिर्जियोयेभले पनि "यसअघि कुनै पनि अमेरिकी राष्ट्रपतिले मध्य एसियालाई तपाईंजस्तो सम्मानका साथ व्यवहार गरेका थिएनन्। उज्बेकिस्तानमा हामी तपाईंलाई ‘विश्वका राष्ट्रपति’ भन्छौँ" भन्ने भनाइ राखे।

यसैबीच, कजाकिस्तानले इजरायल र मुस्लिम राष्ट्रहरूबीचको अब्राहम सम्झौतामा सामेल हुने घोषणा गरेर दिनको सबैभन्दा ठूलो समाचार बनायो। सन् २०२० मा संयुक्त अरब इमिरेट्स, बहराइन, मोरक्को र सुडानले इजरायलसँग सम्बन्ध सामान्यीकरण गरेपछि कजाकिस्तान त्यसपछि सामेल हुने पहिलो देश बन्नेछ। अमेरिकी उपराष्ट्रपति जे. डी. भान्सले यस कदमले शान्ति पहलमा नयाँ ‘गति र आशा’ ल्याउने बताए।

यद्यपि, अधिकार समूहहरूले भने यस क्षेत्रका अधिनायकवादी शासनप्रति ट्रम्प प्रशासनको मौनतामाथि चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। ह्युमन राइट्स वाचले यस बैठकमा सहभागी सबै देशहरूले असहमतिहरूलाई दबाउने, मिडियालाई नियन्त्रण गर्ने र आलोचकहरूमाथि कारबाही गर्ने प्रवृत्ति बढाएको भन्दै आपत्ति जनाएको छ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले भने मध्य एसियालाई ‘भविष्यको लागि असाधारण सम्भावनाको केन्द्र’ का रूपमा चित्रण गर्दै आर्थिक साझेदारी र सुरक्षा सहयोगलाई प्राथमिकता दिएका छन्।