जकार्ता। चीनको बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभले इन्डोनेसियाका विभिन्न क्षेत्रहरूमा उल्लेखनीय अवरोध सिर्जना गरेको छ। विश्वव्यापी व्यापार सम्बन्ध बढाउने उद्देश्यले बनाइएको यो महत्त्वाकाङ्क्षी पूर्वाधार परियोजनाले स्थानीय कामदारहरूबाट तीव्र विरोध र अशान्तिको सामना गरिरहेको छ।

चिङ्गान औद्योगिक पार्क लगायत प्रमुख औद्योगिक क्षेत्रहरूमा श्रम अधिकार र व्यवस्थापन अभ्यासहरूमाथिको गुनासोका कारण विरोध प्रदर्शन र हडतालहरू सुरु भएका छन्। परिणामस्वरूप उत्पन्न अराजकताले यस क्षेत्रमा चीनको व्यापक आर्थिक महत्त्वाकाङ्क्षा सँगको गहिरो तनाव र चुनौतीहरूलाई जोड दिन्छ। २ मार्चमा, दमनकारी व्यवस्थापन नीतिहरूको विरोधमा इन्डोनेसियाली कामदारहरूले सार्वजनिक बसहरूमा आगजनी गर्दा औद्योगिक पार्कमा आगलागी भयो। तनावपूर्ण वातावरणमा अशान्ति स्पष्ट रूपमा चित्रण गरिएको छ। आक्रोशित कामदारहरूले वस्तुहरू फ्याँकेका छन् र बाक्लो धुवाँले क्षेत्रलाई ढाकेको छ।

सीसीपीको बीआरआईसँग जोडिएको चाङआन औद्योगिक पार्क मुख्यतया सांघाई डिङ्सिन इन्भेस्टमेन्ट ग्रुप कम्पनी लिमिटेडको स्वामित्वमा छ। जसमा इन्डोनेसियाको एट स्टार इन्भेस्टमेन्ट कम्पनी लिमिटेडको हिस्सेदारी छ। पार्कको मुख्य ध्यान निकल खानी, पग्लने र ढुवानीमा छ। जुन विश्वभर विद्युतीय सवारी साधनको ब्याट्री र स्टेनलेस स्टिल उत्पादनको लागि एक महत्त्वपूर्ण घटक हो। यद्यपि, परियोजना कामदारहरूमाझ असङ्ख्य चुनौती र असन्तुष्टिले ग्रस्त छ।

हालैको अशान्ति कुनै पृथक् घटना होइन। २२ फेब्रुअरीमा, पार्कमा तलब नपाएकोमा ठूलो प्रदर्शन भयो। कडा टोपी र काम गर्ने सामान लगाएका धेरै कामदारहरू किङ्गम बाङ नामक भवन बाहिर विरोध प्रदर्शन गरिरहेका थिए। कामदारहरू, मुख्यतया आउटसोर्सिङ फर्म जिलोङ लेबर सर्भिसेजका चिनियाँ कामदारहरू लगातार छ महिनादेखि कुनै पनि बिदा वा बाहिर निस्कने अवसर बिना पार्कमा फसेका छन्।

यो पछिल्लो घटनाले बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभलाई असर गर्ने बृहत् मुद्दाहरूको स्पष्ट सम्झना गराउँछ। एसिया, युरोप र अफ्रिकामा फैलिएको पूर्वाधार परियोजनाहरूको विशाल सञ्जाल निर्माण गर्ने भव्य दृष्टिकोणका साथ सीसीपीले २०१३ मा बीआरआई सुरु गरेको थियो। यद्यपि, एक दशकभन्दा बढी समय बितिसक्दा पनि यस महत्त्वाकाङ्क्षी दृष्टिकोणमा दरारहरू बढ्दो रूपमा स्पष्ट हुँदै गइरहेका छन्। 

इन्डोनेसियाभन्दा बाहिर, बीआरआईका परिणामहरूमा ऋणको पासो, वातावरणीय ह्रास र भ्रष्टाचार समावेश छन्। जुन सहभागी देशहरूमा बढ्दै गइरहेको छ। दक्षिण पूर्वी एसियाको पहिलो उच्च-गति रेल परियोजना, जकार्ता-बान्डुङ उच्च-गति रेलवेले पनि ठूलो आर्थिक क्षति बेहोरेको छ। ७.३ अर्ब डलरको प्रमुख परियोजना जुन अक्टोबर २०२३ मा शिलान्यास हुने तय भएको थियो। २०२४ को पहिलो छ महिनामा मात्र आश्चर्यजनक घाटा भएको छ।

जसमा यसको लागि कोष जुटाउन मद्दत गर्ने चार इन्डोनेसियाली राज्य फर्महरूले २१ करोड ९० लाख डलर गुमाए। इन्डोनेसियाली खानी अधिकार वकालत नेटवर्कले पनि बीआरआईसँग सम्बन्धित गम्भीर हानिहरू ट्र्याक गरेको छ। सन् २०१९ देखि, मध्य सुलावेसीमा रहेको निकल पग्लने खानीहरूमा कम्तीमा २२ चिनियाँ र इन्डोनेसियाली कामदारहरूले ज्यान गुमाएका छन्। यी घटनाहरूले बीआरआईको मानवीय मूल्यलाई उजागर गर्दछन् र श्रम अधिकार र सुरक्षाको बारेमा गम्भीर चिन्ताहरू उठाउँछन्। इन्डोनेसियाली कामदारहरूले हालै गरेका अशान्ति र विरोध प्रदर्शनले चीनको कर्पोरेट अभ्यासहरूप्रति बढ्दो असन्तुष्टिलाई उजागर गर्दछ।

अनलाइनमा यस घटनाप्रति आएका प्रतिक्रियाहरू तीक्ष्ण र आलोचनात्मक छन्। “एक जलाउने, एक ड्राइभ” र “इन्डोनेसियाले चीनको कर्पोरेट प्लेबुक निलिरहेको छैन” जस्ता टिप्पणीहरूले चीनको रणनीतिप्रति व्यापक असन्तुष्टि झल्काउँछ। चिङ्गान औद्योगिक पार्कमा भएको अशान्ति र बीआरआईसँग सम्बन्धित व्यापक मुद्दाहरूले चीनको आर्थिक विस्तार प्रयासहरूले सामना गरिरहेका चुनौती र प्रतिरोधलाई उजागर गर्दछ।

चीनको अर्थतन्त्र सङ्घर्षरत रहँदा फलामको मूल्य घट्दै जाँदा र समष्टिगत आर्थिक चुनौतीहरू बढ्दै जाँदा बीआरआई परियोजनाहरूमा संलग्न कामदारहरूको अधिकार बढ्दो रूपमा कुचलिएको छ। ज्यालामा ढिलाइ र जबरजस्ती श्रमको अवस्था सामान्य बन्दै गइरहेको छ। जसले पहिले नै तनावपूर्ण अवस्थालाई अझ खराब बनाउँदै छ।

यसबाहेक, बीआरआई परियोजनाहरूको वातावरणीय प्रभाव अर्को प्रमुख चिन्ताको विषय हो। ठूला पूर्वाधार परियोजनाहरूले प्रायः वातावरणीय ह्रास निम्त्याउँछन्। पारिस्थितिक प्रणालीलाई विघटन गर्छन् र स्थानीय समुदायहरूलाई प्रतिकूल प्रभावहरू भोग्न बाध्य पार्छन्। बीआरआई परियोजनाहरूसँग सम्बन्धित ऋणको पासोले सहभागी देशहरूका लागि पनि ठूलो जोखिम निम्त्याउँछ।

किनकि उनीहरू यी परियोजनाहरूलाई कोष प्रदान गर्न लिइएका ठूला ऋणहरू तिर्न सङ्घर्ष गरिरहेका छन्। बीआरआईको नतिजाको व्यापक प्रभाव स्पष्ट हुँदै गइरहेको छ। यो पहललाई सुरुमा आर्थिक वृद्धि र कनेक्टिभिटी बढाउने तरिकाको रूपमा हेरिएको थियो। तर अहिले बढ्दो आलोचना र प्रतिरोधको सामना गरिरहेको छ। विश्वले हेरिरहँदा, बीआरआईको भविष्य अनिश्चित छ। यसको जगमा दरारहरू बढ्दो रूपमा स्पष्ट हुँदै गइरहेका छन्।