काठमाडौँ । जापानका प्रधानमन्त्री साने ताकाइचीले ‘स्वतन्त्र र खुला हिन्द–प्रशान्त’ क्षेत्रको सुनिश्चितताका लागि जापानले पहिलेभन्दा अझ बढी सक्रिय र नेतृत्वदायी भूमिका खेल्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेकी छन्। आफ्नो भियतनाम भ्रमणका क्रममा शनिबार हनोई विश्वविद्यालयमा आयोजित एक विशेष कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै उनले यस्तो बताएकी हुन्।

प्रधानमन्त्री ताकाइचीले तीव्र भूराजनीतिक प्रतिस्पर्धा र द्रुत प्राविधिक विकासको वर्तमान युगमा स्वतन्त्रता, खुलापन, विविधता, समावेशिता र विधिको शासनमा आधारित अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्था निर्माण गर्नु जापानको मुख्य जिम्मेवारी भएको बताइन्। उनले एसियाली देशहरूलाई आफ्नो भविष्य आफैँ निर्धारण गर्ने क्षमता विकास गर्न र खुलापनका लागि एकजुट हुन आह्वान गरिन्।

बेइजिङको प्रत्यक्ष नाम नलिई प्रधानमन्त्री ताकाइचीले महत्त्वपूर्ण वस्तुहरूको आपूर्तिमा एउटै देशमाथि अत्यधिक निर्भर रहने प्रवृत्तिको आलोचना गरिन्। उनले यस्तो निर्भरताले गर्दा देशहरूले अनावश्यक रूपमा आफ्नो नीतिमा सम्झौता गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने चेतावनी दिँदै विश्व बजारमा सबै मुलुक र उद्योगका लागि ‘समान अवसर’ हुनुपर्नेमा जोड दिइन्।

पूर्वी र दक्षिण चीन सागरमा चीनको बढ्दो क्षेत्रीय दाबी र सैन्य उपस्थितिका बीच जापान र भियतनामले पछिल्लो समय आर्थिक र सुरक्षा सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउँदै लगेका छन्। जापानले विशेष गरी अन्तर्राष्ट्रिय कानुन अनुसार समुद्रमा सुरक्षित र खुला आवागमनको वातावरण सुनिश्चित हुनुपर्ने र क्षेत्रीय आपूर्ति श्रृङ्खलाहरूमा कुनै अवरोध आउन नहुने कुरालाई प्रमुखताका साथ उठाएको छ।

करिब एक दशकअघि पूर्वप्रधानमन्त्री सिन्जो आबेले अघि सारेको ‘स्वतन्त्र तथा खुला हिन्द–प्रशान्त’ को अवधारणालाई ताकाइचीले नयाँ र चुनौतीपूर्ण युग अनुसार परिमार्जन गर्दै अघि बढाउने संकेत गरेकी छन्। टोकियो र बेइजिङबीचको सम्बन्ध चिसिँदै गएको अवस्थामा ताकाइचीको यो भ्रमण र सम्बोधनलाई महत्त्वपूर्ण मानिएको छ।

यता, चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता लिन जियानले भने टोकियोको यस कदमले ‘समूहहरूबीच टकराव भड्काउने’ भन्दै आलोचना गरेका छन्। अर्कोतर्फ, भियतनामले आफ्नो परम्परागत ‘लचकता र व्यवहारवादी’ कूटनीति मार्फत जापान र चीन दुवैसँग सन्तुलित सम्बन्ध राख्ने प्रयास गरिरहेको छ। प्रधानमन्त्री ताकाइचीको यस प्रतिबद्धताले हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा जापानको रणनीतिक पदचाप अझ बलियो हुने देखिएको छ।