काठमाडौँ ।  क्षेत्रीय तनाव उत्कर्षमा पुगेका बेला इरानका सर्वोच्च नेता अयातुल्ला मोजताबा खमेनीले देशको आणविक तथा क्षेप्यास्त्र क्षमतामा कुनै पनि हालतमा सम्झौता नगर्ने स्पष्ट पारेका छन्। अमेरिकी दबाब र युद्धविरामको अनिश्चित वातावरणका बीच राज्य टेलिभिजनमार्फत जारी वक्तव्यमा उनले इस्लामिक गणतन्त्रका वैज्ञानिक, प्राविधिक र सैन्य क्षमताहरू राष्ट्रिय पहिचानसँग जोडिएकाले तिनको संरक्षण अनिवार्य रहेको उल्लेख गरे। 

आफ्ना बुबाको हवाई आक्रमणमा मृत्यु भएपछि नेतृत्व सम्हालेका खमेनीले पर्सियन खाडी क्षेत्रमा अमेरिकी उपस्थितिको कडा आलोचना गर्दै वर्तमान अवस्थालाई इतिहासको नयाँ अध्याय बताएका छन्।

अमेरिकी नाकाबन्दीका कारण इरानको अर्थतन्त्र र तेल निर्यात नराम्ररी प्रभावित भएको समयमा यो कडा अडान सार्वजनिक भएको हो। अमेरिकी नौसेनाले इरानी तेल ट्याङ्करहरू रोकेपछि विश्व बजारमा तेल आपूर्ति अस्थिर बनेको छ भने हर्मुज जलमार्गमा इरानको प्रभावका कारण कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १२६ डलरसम्म पुगेको छ। 

यसले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पमाथि राजनीतिक र आर्थिक दबाब बढाएको छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले खाडी क्षेत्रमा तेल ढुवानी सहज बनाउन नयाँ योजना अघि सार्दै इरानी बन्दरगाहमाथिको नाकाबन्दी जारी राख्ने र सहयोगी राष्ट्रहरूसँग मिलेर इरानको हस्तक्षेपलाई महँगो बनाउने रणनीति लिएका छन्।

यसैबीच, अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले विश्वभरका आफ्ना कूटनीतिज्ञहरूलाई ‘समुद्री स्वतन्त्रता’ कायम गर्ने पहलमा सहयोग जुटाउन निर्देशन दिएको छ भने राष्ट्रपति ट्रम्पले युरोपबाट समेत अमेरिकी सेना फिर्ता लिन सकिने सङ्केत दिएका छन्। 

इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रम शान्तिपूर्ण रहेको दाबी गरे पनि उच्च स्तरमा युरेनियम संवर्द्धन गरिरहेको पुष्टि भइसकेको छ। तनाव कम गर्न पाकिस्तानले मध्यस्थताको प्रयास गरिरहेको भए पनि हालसम्म कुनै ठोस प्रगति देखिएको छैन। हर्मुज जलमार्गमा जहाजहरूबाट शुल्क असुल्ने इरानी अभ्यासलाई खाडीका अरबी राष्ट्रहरूले समुद्री डकैतीको संज्ञा दिँदै कडा आलोचना गरेका छन्।

इरानभित्र पनि आन्तरिक तनाव र दमन बढ्दो छ। सरकारले हालै विरोध प्रदर्शनका आरोपी एक युवकलाई मृत्युदण्ड दिएको पुष्टि गरेको छ भने संयुक्त राष्ट्रसङ्घका अनुसार युद्ध सुरु भएयता कम्तीमा २१ जनाले मृत्युदण्ड पाइसकेका छन्। क्षेत्रीय रूपमा लेबनानको दक्षिणी क्षेत्रमा इजरायल र हिजबुल्लाहबीचको झडप अझै थामिएको छैन। 

सुरक्षा जोखिम बढ्दै गएपछि संयुक्त अरब इमिरेट्सले इरान, लेबनान र इराकमा रहेका आफ्ना नागरिकलाई स्वदेश फर्किन आह्वान गर्दै यात्रा प्रतिबन्ध लगाएको छ। यी समग्र घटनाक्रमले मध्यपूर्वको अवस्था थप जटिल र अनिश्चित बन्दै गएको सङ्केत गर्दछन्।