काठमाडौँ ।  अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आइएमएफ) ले सन् २०२६ का लागि विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धिको आफ्नो पूर्वअनुमान घटाउँदै मध्यपूर्वमा जारी युद्धले विश्व अर्थतन्त्रलाई गम्भीर अस्थिरता तर्फ धकेल्न सक्ने चेतावनी दिएको छ। आइएमएफको पछिल्लो प्रतिवेदनअनुसार यस वर्ष विश्वको आर्थिक वृद्धिदर ३.१ प्रतिशत मात्र रहने प्रक्षेपण गरिएको छ, जुन गत जनवरीमा गरिएको ३.३ प्रतिशतको अनुमानभन्दा कम हो।

इरान विरुद्ध अमेरिका र इजरायलको आक्रमण तथा त्यसपछि उत्पन्न इरानको प्रतिशोधका कारण सिर्जना भएको द्वन्द्वलाई यो गिरावटको मुख्य कारण मानिएको छ। आइएमएफका प्रमुख अर्थशास्त्री पियरे–ओलिभियर गोरिन्चासले युद्धका कारण तेल, ग्यास र मलको मूल्य आकासिएको तथा हर्मुज स्ट्रेट जस्तो प्रमुख जलमार्ग अवरुद्ध हुँदा ऊर्जा बजारमा अकल्पनीय सङ्कट निम्तिएको बताए। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानी बन्दरगाहमा गरेको नौसैनिक नाकाबन्दीले यो सङ्कटलाई अझ गहिर्याएको उनको विश्लेषण छ।

आइएमएफले युद्धको असर उन्नत अर्थतन्त्र भएका देशहरूको तुलनामा उदीयमान र विकासोन्मुख राष्ट्रहरूमा दोब्बर बढी पर्ने चेतावनी दिएको छ। ऊर्जा र मलको बढ्दो लागतले खाद्यवस्तुको मूल्य वृद्धि गराई कम आय भएका देशहरूलाई प्रत्यक्ष मारमा पार्ने देखिन्छ। विशेषगरी मध्यपूर्व र मध्य एसियाका देशहरूको आर्थिक वृद्धिदर आधाले घटेर १.९ प्रतिशतमा झर्ने अनुमान गरिएको छ। साउदी अरेबिया जस्ता ठूला तेल उत्पादक राष्ट्रहरूको वृद्धिदरमा पनि उल्लेख्य कटौती गरिएको छ।

यस वर्ष विश्वभर मुद्रास्फीति दर ४.४ प्रतिशत रहने अपेक्षा गरिएको छ। यदि ऊर्जाको मूल्य वर्षभरि नै उच्च रहिरहेमा विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धिदर २ प्रतिशतसम्म झर्न सक्ने जोखिम रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। यस्तो अवस्थामा मुद्रास्फीति नियन्त्रण गर्न केन्द्रीय बैंकहरूले ब्याजदर बढाउनुपर्ने बाध्यता आउन सक्छ, जसले आर्थिक गतिविधिलाई थप सुस्त बनाउनेछ।

चीन र अमेरिकाको अर्थतन्त्रमा पनि यसको प्रभाव देखिएको छ। चीनको वृद्धिदर ४.४ प्रतिशतमा खुम्चिने अनुमान गरिएको छ भने अमेरिकाको वृद्धिदर २.३ प्रतिशत रहने देखिएको छ। अमेरिकाले उच्च ऊर्जा मूल्यबाट केही लाभ उठाए पनि चीनको घरेलु आर्थिक गतिविधि र निर्यातमा भने चुनौती थपिएको छ।