काठमाडौँ । बाँके जिल्लामा गहुँ खेती गरिने जमिनको क्षेत्रफल बर्सेनि घट्दै गए पनि यस वर्ष उत्पादनमा भने उल्लेख्य वृद्धि भएको छ। कृषि ज्ञान केन्द्र बाँकेका अनुसार उन्नत जातको बीउ, सिँचाइको उपलब्धता र अनुकूल मौसमका कारण उत्पादन बढेको हो।
कृषि ज्ञान केन्द्र बाँकेका सूचना अधिकारी सन्तोष पाठकले जग्गाको क्षेत्रफल घटे पनि उत्पादकत्वमा सुधार आएको बताए। बीउको प्रतिस्थापन दर बढ्नु र किसानले हाइब्रिड जातको बीउको बढी प्रयोग गर्नु यसको मुख्य कारण हो। गत वर्ष २० हजार ८९५ हेक्टर क्षेत्रफलबाट ७७ हजार ७०८ मेट्रिक टन गहुँ उत्पादन भएकोमा यस वर्ष सो परिणाम बढ्ने देखिएको छ। समयमै भएको वर्षा र बालीमा रोग वा कीराको सङ्क्रमण नहुनुले पनि किसानलाई राहत दिएको छ।
उत्पादन बढे पनि खेती गरिने जग्गा भने बर्सेनि खुम्चिँदै गएको छ। आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा २१ हजार ५१५ हेक्टरमा गहुँ खेती गरिएकोमा गत वर्ष सो घटेर २० हजार ८९५ हेक्टरमा सीमित भएको थियो। यस वर्ष यो क्षेत्रफल अझै घटेको छ।
क्षेत्रफल घट्नुमा मुख्य तीन कारण देखिएका छन्। पहिलो, किसानहरू गहुँको सट्टा तोरी, मकै र व्यावसायिक तरकारी खेतीतर्फ आकर्षित भएका छन्। दोस्रो, नेपालगञ्ज, कोहलपुर र खजुरा क्षेत्रमा तीव्र सहरीकरण र प्लटिङले कृषियोग्य जमिन मासिएको छ। तेस्रो, राप्तीसोनारी गाउँपालिका जस्ता क्षेत्रमा जङ्गली जनावरको निरन्तर आक्रमणका कारण किसानले खेती गर्न छाडेका छन्।
उत्पादन बढाउन कृषि ज्ञान केन्द्रले स्थलगत बाली उपचार शिविर, घुम्ती तालिम र सचेतना कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ। अखिल नेपाल किसान महासङ्घ बाँकेका अध्यक्ष कृष्णविक्रम केसीका अनुसार बीउ छरेदेखि भित्र्याउने बेलासम्म यस वर्ष मौसम अनुकूल रह्यो।
यतिबेला बाँकेका किसानहरू वर्षभरिको मेहनतको फल स्वरूप गहुँ भित्र्याउन व्यस्त छन्। खेतीयोग्य जमिन घट्दै जानु चिन्ताको विषय बने पनि प्रविधिको सही सदुपयोग र उन्नत बीउले कृषि क्षेत्रमा नयाँ आशा जगाएको छ।
