गुल्मी क्षेत्र नं. २ मा नेपाली कांग्रेसले  किन जित्नुपर्छ भन्ने प्रश्न आज केवल एउटा निर्वाचन क्षेत्रको सीमित बहस मात्र होइन, यो मुलुकको समग्र राजनीतिक दिशा, लोकतान्त्रिक संस्कार र नेपाली कांग्रेसको रूपान्तरण यात्रासँग गाँसिएको गम्भीर विमर्श हो । लोकतन्त्रको अभ्यास केवल सत्ता प्राप्तिको साधन होइन, यो सही प्रतिनिधि छान्ने, जनताको आवाज संसदसम्म पुर्‍याउने र राष्ट्रिय नेतृत्व निर्माण गर्ने आधारशिला पनि हो। यही सन्दर्भमा गुल्मी क्षेत्र नं. २ बाट नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार भुवन श्रेष्ठको विजय अपरिहार्य देखिन्छ।

गुल्मी जिल्ला ऐतिहासिक रूपमा राजनीतिक चेतना, लोकतान्त्रिक आन्दोलन र परिवर्तनको पक्षधर जिल्लाका रूपमा चिनिन्छ। राणा शासन विरुद्धको संघर्षदेखि बहुदलीय व्यवस्था स्थापना, २०४६ को जनआन्दोलन, २०६२/६३ को ऐतिहासिक आन्दोलन हुँदै संविधान सभासम्म गुल्मीले सधैं अग्रगामी भूमिका खेलेको छ। यस्तो राजनीतिक चेतनायुक्त भूमिमा प्रतिनिधि छान्दा केवल नाराभन्दा माथि उठेर विचार, चरित्र, प्रतिबद्धता र दीर्घकालीन दृष्टिकोण हेर्नु आवश्यक हुन्छ। भुवन श्रेष्ठ यी सबै मापदण्डमा खरो उत्रने नेता हुन् ।

भुवन श्रेष्ठको राजनीतिक यात्रा सत्ता केन्द्रित नभई संघर्ष, संगठन र सिद्धान्तमा आधारित छ । विद्यार्थी राजनीतिबाट शुरू भएको उनको सक्रियता नेपाली कांग्रेसको संगठन निर्माण, विचार विस्तार र जनसम्पर्कमा केन्द्रित रहँदै आएको छ । सजिलो बाटो छोडेर कठिन जिम्मेवारी रोज्ने प्रवृत्ति उनको राजनीतिक चरित्रको प्रमुख विशेषता हो । पार्टी अप्ठ्यारो अवस्थामा परेको बेला अगाडि उभिनु, कार्यकर्ता निराश भएका बेला आशा जगाउनु र संगठन कमजोर भएका स्थानमा पुनर्जीवन दिनु उनको पहिचान बनेको छ ।

कांग्रेस आज रूपान्तरणको एक निर्णायक चरणमा छ । विगतका केही कमजोरी, नेतृत्वप्रतिको जनअसन्तुष्टि र बदलिँदो पुस्ताको अपेक्षाले पार्टीलाई आत्मसमीक्षा गर्न बाध्य बनाएको छ। यही सन्दर्भमा गगन थापा नेतृत्वको वैचारिक धारले कांग्रेसलाई पुनः जनमुखी, उत्तरदायी र भविष्य उन्मुख बनाउने प्रयास गरिरहेको छ। भुवन श्रेष्ठ यही रूपान्तरण अभियानका ज्यूँदा प्रतिनिधि हुन् । उनी  केवल भाषणमा मात्र होइन, व्यवहारमा पनि परिवर्तनको पक्षमा उभिएका छन् ।

गुल्मी क्षेत्र नं. २ ले विगतमा विकासको अपेक्षित गति पाउन नसकेको गुनासो व्यापक छ। सडक, शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि र रोजगारीका क्षेत्रमा सम्भावना हुँदाहुँदै पनि ठोस नीतिगत पहलको अभाव देखिएको छ। भुवन श्रेष्ठको उम्मेदवारी यस अर्थमा महत्वपूर्ण छ कि उनी विकासलाई केवल बजेट र योजनाको सूचीका रूपमा होइन, परिणाममुखी र दिगो प्रक्रियाका रूपमा बुझेका छ्न् । उनकोको दृष्टिमा विकास भनेको सडक मात्रै होइन, त्यो मानवीय विकास, अवसरको समान पहुँच र स्थानीय स्रोत–साधनको अधिकतम उपयोग हो ।

कृषि गुल्मीको मेरूदण्ड हो तर परम्परागत खेती प्रणाली, बजारको अभाव र युवाशक्तिको पलायनले कृषि संकटमा परेको छ। भुवन श्रेष्ठले कृषि आधुनिकीकरण, सहकारीमार्फत उत्पादन र बजार व्यवस्थापन, स्थानीय उत्पादनको ब्रान्डिङ र कृषिमा आधारित साना उद्योगको विकासलाई प्राथमिकतामा राखेका छन् । यसले रोजगारी सिर्जना गर्ने मात्र होइन, गाउँमै सम्भावना देखेर युवालाई फर्काउने आधार तयार गर्छ ।

शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा पनि उनको दृष्टिकोण स्पष्ट छ। सरकारी विद्यालयको गुणस्तर सुधार, प्राविधिक र व्यावसायिक शिक्षामा जोड, गाउँमै आधारभूत स्वास्थ्य सेवा सुनिश्चित गर्ने नीति उनका प्राथमिक एजेन्डा हुन् । शिक्षा र स्वास्थ्यलाई खर्च होइन, लगानीका रूपमा हेर्ने सोच नै समृद्ध गुल्मी र समृद्ध नेपालको आधार बन्न सक्छ भन्ने विश्वास उनमा प्रस्ट देखिन्छ ।

राजनीतिमा नैतिकता र विश्वसनीयता आज सबैभन्दा ठूलो चुनौती बनेको छ। जनताले नेतामा शब्दभन्दा बढी कर्म खोजिरहेका छन्। भुवन श्रेष्ठको सार्वजनिक जीवन अहिलेसम्म विवादमुक्त, स्वच्छ र पारदर्शी रहँदै आएको छ। सत्ता र पदको दुरुपयोगभन्दा टाढा रहँदै जनताको बीचमा बसेर राजनीति गर्नु उनको शैली हो । यही कारण उनिप्रति कार्यकर्ता मात्र होइन, आम नागरिकको पनि विश्वास बढ्दो छ ।

गुल्मी क्षेत्र नं. २ मा भुवन श्रेष्ठको विजय राष्ट्रिय राजनीतिसँग पनि प्रत्यक्ष जोडिएको छ। गगन थापा जस्तो युवा, सुधारवादी र स्पष्ट दृष्टिकोण भएको नेताको नेतृत्वमा नेपाली कांग्रेसलाई अगाडि बढाउन संसदमा उनकै विचारसँग मेल खाने, रूपान्तरणको एजेन्डा बोकेका प्रतिनिधि आवश्यक छन् । भुवन श्रेष्ठ त्यही पुस्ताका, त्यही सोचका र त्यही संघर्षका सहयात्री हुन् । उनको जित भनेको केवल एक सांसदको जित होइन, यो कांग्रेस रूपान्तरण अभियानको जित हो।

नेपाली कांग्रेस सधैं लोकतन्त्रको अभिभावक शक्ति रहँदै आएको छ। तर अभिभावकत्व केवल इतिहासले होइन, वर्तमान कर्मले प्रमाणित हुन्छ । जनताको पीडा बुझ्ने, आलोचना स्वीकार गर्ने र सुधार गर्न तयार नेतृत्व आजको आवश्यकता हो। भुवन श्रेष्ठले यही अभिभावकत्वको अभ्यास स्थानीय तहदेखि राष्ट्रिय तहसम्म गर्न सक्ने क्षमता राख्छ्न् ।

गुल्मी क्षेत्र नं. २ का मतदाताले यसपटक व्यक्ति मात्र होइन, प्रवृत्ति रोज्ने अवसर पाएका छन् । पुरानो शैलीको सत्ता–केन्द्रित राजनीति कि जनमुखी, उत्तरदायी र भविष्य निर्माणको राजनीति—यो नै मूल प्रश्न हो। भुवन श्रेष्ठको उम्मेदवारी दोस्रो विकल्पको स्पष्ट प्रतिनिधित्व हो।

अन्ततः लोकतन्त्रमा सही निर्णय जनताकै हातमा हुन्छ । तर सही निर्णयका लागि सही सूचना, सही मूल्याङ्कन र दीर्घकालीन सोच आवश्यक पर्छ । गुल्मी क्षेत्र नं. २ बाट भुवन श्रेष्ठलाई विजयी गराउनु भनेको विकास, सुशासन, नैतिक राजनीति र नेपाली कांग्रेसको रूपान्तरण यात्रालाई मजबुत बनाउनु हो । 

यो केवल आजको निर्वाचन जित्ने कुरा होइन, भोलिको गुल्मी र भोलिको नेपालको दिशा तय गर्ने निर्णय हो। त्यसैले गुल्मी क्षेत्र नं. २ मा भुवन श्रेष्ठले जित्नैपर्छ—यो आवश्यकता हो, विकल्प होइन।

एक पटक इतिहासतर्फ फर्केर पनि 
गुल्मी क्षेत्र नं. २ मा नेपाली कांग्रेसले  किन जित्नुपर्छ भन्ने बहसलाई तीव्र बनाउन जरुरी देखिन्छ। यो बहस विगतका राजनीतिक अनुभव, प्राप्त उपलब्धि र असफलता, तथा अब गुल्मी र देशले कुन प्रकारको नेतृत्व चाहन्छ भन्ने गहिरो आत्ममन्थनसँग पनि जोडिएको छ । विशेषगरी बहुदलीय प्रजातन्त्र प्राप्तिपछिको इतिहासलाई फर्केर हेर्दा, गुल्मी क्षेत्र नं. २ को राजनीतिक यात्राले धेरै प्रश्नहरू उठाएको छ, जसको उत्तर खोज्नु आजको निर्वाचनको सबैभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष बनेको छ ।

बहुदलीय प्रजातन्त्र प्राप्ति पश्चात् गुल्मी क्षेत्र नं. २ मा नेपाली कांग्रेसले जित हासिल गरेको इतिहास छ । नेपाली कांग्रेसका नेता रुद्रमणि भण्डारीले प्रतिनिधित्व गरेको यो क्षेत्र लोकतान्त्रिक मूल्य, जनअधिकार र समावेशी राजनीतिक चेतनाको प्रतीक मानिन्थ्यो । त्यसबेला कांग्रेसको जित केवल पार्टीको जित थिएन, त्यो निरंकुशताविरुद्ध लडेर प्राप्त गरेको जनताको विजय थियो ।  

उनले जितेसँगै तत्कालीन अवस्थामा उक्त क्षेत्रको प्राथमिक विकासलाई स्स्थापित गरेकै कारण अहिले पनि उनलाई गुल्मेली जनताले सम्झिरहन्छन् । तर समयक्रमसँगै राजनीतिक शक्ति सन्तुलन बदलियो । यही क्षेत्रमा पछि नेकपा एमालेका नेता गोकर्ण विष्टले चार पटकसम्म संसदीय निर्वाचन जिते । निरन्तर चार कार्यकाल संसदमा प्रतिनिधित्व गर्नु सामान्य कुरा होइन । 

यस्तो अवसर पाउने नेता राष्ट्रकै स्तरमा प्रभावशाली मानिन्छ । तर आज गुल्मीका आम नागरिकले सोधिरहेको प्रश्न अत्यन्तै टड्कारो छ—चार पटक जितेर गएका गोकर्ण विष्टले गुल्मीका लागि कति विकास गर्न सके ? कति सपना पूरा भए ? कति योजना कागजबाट व्यवहारमा उतारे ?

निर्वाचन जित्नु आफैंमा लक्ष्य होइन । निर्वाचन जनताले दिएको विश्वास हो, जिम्मेवारी हो । तर त्यो विश्वासलाई विकास, समृद्धि र अवसरमा बदल्न नसक्नु राजनीतिक असफलता हो । गुल्मी क्षेत्र नं. २ मा लामो समयसम्म प्रतिनिधित्व गर्ने अवसर पाएका एमाले नेताबाट जनताले जुन स्तरको दिगो विकास, संरचनागत परिवर्तन र दीर्घकालीन योजना अपेक्षा गरेका थिए, त्यो अपेक्षा पूरा हुन नसकेको अनुभूति आज गाउँ–बस्ती, चिया पसलदेखि चौतारोसम्म सुनिन्छ ।

सडक, शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, रोजगारी—यी सबै क्षेत्रमा गुल्मी अझै पनि संघर्षरत छ । सडक विस्तार भए, तर गुणस्तर र दीर्घकालीन सोच कमजोर रह्यो । शिक्षा क्षेत्रमा पहुँच त बढ्यो, तर गुणस्तर सुधार र प्राविधिक शिक्षाको विस्तार अपेक्षित रूपमा हुन सकेन । स्वास्थ्य क्षेत्रमा आधारभूत सेवा अझै पनि दुर्गम बस्तीका लागि चुनौती बनेको छ । कृषि, जुन गुल्मीको प्रमुख सम्भावना हो, त्यो आज पनि परम्परागत शैलीमै सीमित छ । 

बजार, भण्डारण, प्रशोधन र मूल्य सुनिश्चितताको अभावले किसान निराश छन् । यदि चार कार्यकाल संसदमा बसेको, राष्ट्रिय स्तरको प्रभाव भएको नेताले पनि यी क्षेत्रमा दिगो परिवर्तन ल्याउन सकेन भने प्रश्न उठ्नु स्वभाविक हो ।

गोकर्ण विष्टजस्ता नेताहरू चुनाव जित्ने रणनीतिमा दक्ष भए । चुनावी भाषण, नाराहरू र शक्ति सन्तुलनमा पकड राख्न सक्ने क्षमता उनीहरूमा रह्यो । तर विकास दीर्घकालीन दृष्टि, स्थानीय आवश्यकताको गहिरो अध्ययन र निरन्तर अनुगमनबाट मात्र सम्भव हुन्छ । यहीँ एमाले नेतृत्वको कमजोरी प्रकट हुन्छ । केन्द्रमुखी राजनीति, सत्ता समीकरणमा बढी केन्द्रित ध्यान र स्थानीय विकासलाई प्राथमिकतामा राख्न नसक्ने प्रवृत्तिले गुल्मी पछाडि परेको अनुभूति जनतामा छ ।

यही पृष्ठभूमिमा आज गुल्मेली जनताले आफूलाई सोध्नुपर्ने प्रश्न हो—के अब पनि भ्रममै बसिरहने ? के बारम्बार चुनाव जित्ने तर परिणाम नदिने प्रवृत्तिलाई स्वीकारिरहने? कि अब विकल्प रोज्ने, नयाँ सोच र नयाँ प्रतिबद्धता भएका प्रतिनिधिलाई अवसर दिने ?

नेपाली कांग्रेसको रूपान्तरण अभियान यही प्रश्नको उत्तर खोज्ने प्रयास हो । कांग्रेसले विगतका कमजोरी स्वीकार्दै, नयाँ पुस्ताको नेतृत्व, स्पष्ट नीति र जनमुखी दृष्टिकोण अघि सार्ने प्रयास गरिरहेको छ । गगन थापा नेतृत्वको वैचारिक धारले कांग्रेसलाई फेरि लोकतन्त्रको अभिभावक शक्तिका रूपमा स्थापित गर्ने सम्भावना बोकेको छ । तर त्यो सम्भावना तब मात्र साकार हुन्छ, जब संसदमा उनकै सोचसँग मेल खाने, रूपान्तरणका एजेन्डा बोकेका प्रतिनिधिहरू पुग्छन् । गुल्मी क्षेत्र नं. २ मा भुवन श्रेष्ठ त्यही आवश्यकता पूरा गर्ने उम्मेदवार हुन् ।

भुवन श्रेष्ठको राजनीतिक पहिचान केवल चुनावी उम्मेदवारका रूपमा सीमित छैन । उनी कांग्रेस रूपान्तरण अभियानका सक्रिय अभियन्ता हुन । पार्टी कमजोर भएको बेला संगठन सुदृढीकरणमा खटिनु, कार्यकर्तालाई एकताबद्ध गर्नु र विचारको राजनीति स्थापित गर्न संघर्ष गर्नु उनको राजनीतिक चरित्रको विशेषता हो । सत्ता र पदभन्दा विचार र जिम्मेवारीलाई प्राथमिकता दिने नेताको रूपमा उनि परिचित छन् ।

गुल्मी क्षेत्र नं. २ ले अब दीर्घकालीन सोच भएको प्रतिनिधि खोजिरहेको छ । विकासलाई केवल बजेट खर्च र योजना घोषणामा सीमित नगरी, परिणाममा रूपान्तरण गर्न सक्ने नेतृत्व आवश्यक छ । भुवन श्रेष्ठले विकासलाई मानवीय विकाससँग जोडेर हेरेका छन् । उनका लागि सडक भनेको केवल कालोपत्रे होइन, त्यो बजार, शिक्षा र स्वास्थ्यसँग जोडिने माध्यम हो । कृषि भनेको केवल उत्पादन होइन, त्यो रोजगारी, आत्मनिर्भरता र सम्मानको आधार हो ।

एमाले नेतृत्वले राष्ट्रिय स्तरमा ठूला कुरा गरे पनि स्थानीय तहमा अपेक्षित प्रभाव देखाउन नसकेको अनुभूति गुल्मीमा व्यापक छ । यही कारण आज “एमालेका राष्ट्रिय नेताहरूलाई गुल्मेली जनताले कहिले चिन्ने?” भन्ने प्रश्न उठेको छ । चिन्ने भनेको नाम मात्र जान्नु होइन, चिन्ने भनेको कामबाट महसुस गर्नु हो । जनताले आफ्नो जीवनमा आएको सकारात्मक परिवर्तनमार्फत नेता चिन्ने हो । त्यो अनुभूति नहुँदा भ्रम टुट्न थाल्छ ।

अब गुल्मी क्षेत्र नं. २ का मतदाताले भ्रमबाट मुक्त हुने समय आएको छ । विगतको अनुभवले के देखायो, त्यो मूल्याङ्कन गर्ने समय आएको छ । चार पटक जित्दा पनि अपेक्षित परिवर्तन नआउनु संयोग होइन, त्यो प्रवृत्तिको परिणाम हो । यही प्रवृत्तिलाई बदल्न विकल्प रोज्नुपर्ने हुन्छ ।

भुवन श्रेष्ठको जित भनेको केवल नेपाली कांग्रेसको जित होइन । यो गुल्मीमा नयाँ राजनीतिक संस्कारको शुरूआत हो । जवाफदेही, पारदर्शी र परिणाममुखी राजनीतितर्फको कदम हो । कांग्रेसको जितसँगै गगन थापा नेतृत्वको वैचारिक धार बलियो बन्छ । संसदमा सुधारवादी आवाज सशक्त हुन्छ । गुल्मीले राष्ट्रिय राजनीतिमा नयाँ ऊर्जा र नयाँ सन्देश पठाउने अवसर पाउँछ ।

नेपाली कांग्रेस सधैं लोकतन्त्रको रक्षक रहँदै आएको छ । तर लोकतन्त्र केवल इतिहासले जोगिँदैन, वर्तमान कर्मले जोगिन्छ । भुवन श्रेष्ठजस्ता नेता यही वर्तमान कर्मका प्रतिनिधि हुन् । उनको विजयले गुल्मी क्षेत्र नं. २ लाई मात्र होइन, समग्र कांग्रेस रूपान्तरण अभियानलाई बल पुग्छ ।

अन्ततः निर्णय जनताकै हातमा छ । तर निर्णय गर्दा भावनाभन्दा अनुभव, नाराभन्दा परिणाम र भ्रमभन्दा यथार्थलाई आधार बनाउनु आवश्यक छ । गुल्मी क्षेत्र नं. २ ले विगतमा धेरै अवसर गुमाएको अनुभूति गरेको छ । अब त्यो गल्ती दोहोर्याउनु हुँदैन । दिगो विकास, नैतिक राजनीति र उत्तरदायी नेतृत्वका लागि भुवन श्रेष्ठको जित अपरिहार्य छ । यो चुनाव केवल जित–हारको खेल होइन, यो गुल्मीको भविष्य लेख्ने ऐतिहासिक मोड हो । (लेखक पोख्रेल राजनीतिक विश्लेषक तथा नेपाली कांग्रेस गुल्मीले प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि सिफारिस गरेका उम्मेदवारमध्ये एक हुन्)