काठमाडौँ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग व्यावसायिक सम्बन्ध कायम राख्ने जुनसुकै मुलुकमाथि २५ प्रतिशत भन्सार शुल्क लगाउने घोषणा गरेका छन्। इरानमा जारी सरकार विरोधी प्रदर्शन र त्यहाँको दमनकारी कदमविरुद्ध दबाब बढाउन ट्रम्पले 'ट्रुथ सोसल' मार्फत 'तुरुन्तै लागू हुने गरी' यस्तो कडा आदेश जारी गरेका हुन्।

यो निर्णयले इरानसँग ठूलो व्यापारिक साझेदारी रहेका भारत, चीन र टर्की जस्ता मुलुकहरूलाई प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने देखिएको छ। विशेष गरी भारतको कृषि निर्यात क्षेत्र, त्यसमा पनि बास्मती चामल निर्यातमा यसको गम्भीर र दीर्घकालीन असर पर्ने विश्लेषण गरिएको छ।

इरान भारतीय बास्मती चामलको प्रमुख गन्तव्यमध्ये एक हो। तर, इरानसँग व्यापार गर्ने तेस्रो मुलुकलाई समेत दण्डित गर्ने ट्रम्पको यो नीतिले अन्तर्राष्ट्रिय बैंकिङ च्यानल र बीमा कम्पनीहरूलाई इरानसँग जोडिएका कारोबारबाट टाढा राख्न सक्ने आशंका गरिएको छ। यसले गर्दा भुक्तानी प्रक्रिया जटिल बन्ने, कारोबारको जोखिम बढ्ने र खरिदकर्ताहरूको विश्वास कमजोर हुने देखिएको छ।

भारतीय चामल निर्यातकर्ता महासङ्घका अनुसार इरानमा देखिएको आन्तरिक अस्थिरताले चामलको मूल्यमा पहिले नै गिरावट आउन थालिसकेको छ। ट्रम्पको नयाँ घोषणाले निर्यातकर्ताहरूलाई असुरक्षित वा ढिला भुक्तानी हुने ढुवानीहरू पुनः मूल्याङ्कन गर्न बाध्य बनाउनेछ।

अनिश्चितता बढ्दै गएपछि आईआरईएफले आफ्ना निर्यातकर्ताहरूलाई सम्भावित जोखिम न्यूनीकरणका लागि पश्चिम एसिया, अफ्रिका र युरोपका वैकल्पिक बजारहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्न सुझाव दिएको छ। लामो समयसम्म व्यापारमा अवरोध आएमा किसानहरूले पाउने मूल्यमा दबाब पर्ने र भण्डारण लागत बढ्ने भएकाले समयमै बजार विविधीकरण गर्नु आवश्यक देखिएको छ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले यसअघि नै रुससँग तेल खरिद गरेको भन्दै भारतमाथि २५ प्रतिशत अतिरिक्त शुल्क लगाइसकेका छन्। अहिले इरानको विषयलाई लिएर थपिएको यो नयाँ भन्सार नीतिले दक्षिण एसियाली र विश्व व्यापारमा नयाँ अनिश्चितता सिर्जना गरेको छ।