काठमाडौँ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले खनिज स्रोतले भरिपूर्ण र सामरिक रूपमा महत्त्वपूर्ण स्वशासित आर्कटिक टापु ग्रिनल्यान्डलाई आफ्नो नियन्त्रणमा ल्याउन सैन्य विकल्पसमेत विचार गरिरहेको ह्वाइट हाउसले मङ्गलबार पुष्टि गरेसँगै विश्वभर नयाँ कूटनीतिक विवाद सुरु भएको छ। ह्वाइट हाउसकी प्रेस सचिव क्यारोलिन लेभिटले ग्रिनल्यान्ड अधिग्रहणलाई अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षाको प्राथमिकताका रूपमा व्याख्या गर्दै राष्ट्रपति र उनको टोलीले सबै विकल्पबारे छलफल गरिरहेको र आवश्यक परे अमेरिकी सेनाको प्रयोग गर्नु राष्ट्रपतिको अधिकारभित्र पर्ने स्पष्ट पारेकी छिन्। विशेषगरी रुस र चीनजस्ता प्रतिस्पर्धी शक्तिहरूले आर्कटिक क्षेत्रमा आफ्नो प्रभाव बढाउन सक्ने जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै अमेरिकाले यो रणनीतिक योजना अघि सारेको हो।

यद्यपि, डेनमार्कले आफ्नो सार्वभौम भूभागमाथि बलपूर्वक कब्जा गर्ने कुनै पनि कदमले नाटो गठबन्धनको सुरक्षा संरचना र दशकौँदेखिको ट्रान्साटलान्टिक सम्बन्धलाई गम्भीर खतरा पुर्‍याउने कडा चेतावनी दिएको छ। नाटोको धारा ५ ले कुनै पनि सदस्य राष्ट्रमाथि आक्रमण भएमा त्यसलाई समग्र गठबन्धनमाथिको आक्रमण मानिने र सामूहिक सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने वाचा गरेको छ, जसले गर्दा ग्रिनल्यान्डमाथि हुन सक्ने कुनै पनि सैन्य कारबाहीले यो ऐतिहासिक सुरक्षा गठबन्धनलाई नै कठिन परीक्षामा राख्ने विश्लेषकहरूको ठहर छ। ग्रिनल्यान्डका प्रधानमन्त्री जेन्स–फ्रेडरिक निल्सनले टापुको भविष्य त्यहाँका ५७ हजार बासिन्दाले मात्र निर्णय गर्ने भन्दै बाह्य हस्तक्षेप स्वीकार्य नहुने बताएका छन् भने स्थानीयस्तरमा ट्रम्पको यो प्रस्तावलाई 'अस्वीकार्य र असभ्य' प्रतिक्रिया दिइएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा फ्रान्स, बेलायत, जर्मनी र इटाली लगायतका युरोपेली नेताहरूले डेनमार्कको क्षेत्रीय अखण्डताको रक्षा गर्ने प्रतिबद्धता जनाउँदै विवाद कम गर्न कूटनीतिक संवाद सुरु गरेका छन्। अमेरिकाभित्रै पनि डेमोक्रेट र केही रिपब्लिकन सांसदहरूले ट्रम्पको यो कदमलाई 'मूर्खतापूर्ण र खतरनाक' भन्दै विरोध जनाएका छन्, जहाँ सिनेटर रुबेन गालेगोले आक्रमण रोक्नका लागि विशेष प्रस्ताव नै पेश गर्ने घोषणा गरेका छन्। भेनेजुएलामा राष्ट्रपति निकोलस मदुरोलाई नियन्त्रणमा लिएको केही समयपछि नै ग्रिनल्यान्डमाथि आँखा लगाउने ट्रम्पको यो महत्वाकांक्षी योजनाले अमेरिका र युरोपबीचको सम्बन्धमा थप दरार पैदा गर्नुका साथै विश्व सुरक्षा सन्तुलनमा नयाँ चुनौती थपेको छ।