ढाका । बंगलादेशमा आगामी फेब्रुअरी १२ तारिख अर्थात् माघ २९ गते आम निर्वाचन हुने भएको छ । प्रमुख निर्वाचन आयुक्त एएमएम नसिरुद्दीनले बिहीबार साँझ यो घोषणा गरेका हुन् । 

यो चुनाव पूर्व प्रधानमन्त्री शेख हसिनालाई सत्ताच्युत गरेको डेढ वर्षपछि हुन लागेको हो । अगस्ट ५, २०२४ मा भएको कू पछि हसिना देशबाट भागेर भारत गएकी थिइन् । त्यसबेलादेखि मोहम्मद युनुसको नेतृत्वमा त्यहाँ अन्तरिम सरकार सत्तामा छ।

हसिनाको पार्टी चुनावमा भाग लिन सक्ने छैन। निर्वाचन आयोगले मे २०२५ मा बंगलादेशको सबैभन्दा ठूलो दल, अवामी लिगको दर्ता निलम्बन गरेको हो ।

अन्तरिम सरकारले वरिष्ठ पार्टी नेताहरूलाई पक्राउ गरेको छ। अवामी लिगलाई चुनाव र राजनीतिक गतिविधिमा भाग लिनबाट रोक लगाइएको छ।

प्रमुख निर्वाचन आयुक्तले सोही दिन जुलाई बडापत्रमा जनमत संग्रह गरिने बताए । जुलाई बडापत्र संवैधानिक र राजनीतिक सुधारको दस्तावेज हो। यसमा २६ बुँदाहरू छन्, जसको उद्देश्य देशको राजनीतिक र शासन प्रणालीलाई रूपान्तरण गर्नु हो।

यसले प्रधानमन्त्रीको शक्ति सीमित गर्न, कसैलाई पनि अनिश्चित कालसम्म सत्तामा रहनबाट रोक्न आह्वान गर्दछ। बडापत्रले प्रधानमन्त्रीको पदावधि ८ वा १० वर्षको हुने आह्वान गर्दछ।

जुलाई २०२५ मा, देशका राजनीतिक दलहरू र नागरिक समाज संगठनहरू बीच ूजुलाई बडापत्रू भनिने संवैधानिक सुधार प्रस्ताव विकसित गरिएको थियो। यसले चार मुख्य बुँदाहरू निर्धारण गर्न खोजेको थियो–

भविष्यको चुनाव कसरी सञ्चालन गरिनेछ
सेना र न्यायपालिकाले कस्तो भूमिका खेल्नेछ
भ्रष्टाचार र मानव अधिकार सम्बन्धी नयाँ नीतिहरू के हुनेछन् ?
शेख हसिनामाथि लगाइएका प्रतिबन्धहरू जारी रहनेछन् कि रहनेछन् ?

जनमत संग्रहले जुलाई बडापत्रको कार्यान्वयनमा जनमत संग्रह खोज्नेछ। यसले राजनीतिक दलहरूको विविध मागहरूलाई सन्तुलनमा राख्न १०० सदस्यीय माथिल्लो सदन प्रतिनिधिमूलक आधारमा गठन गरिने व्यवस्था गर्दछ। यसको अर्थ पार्टीलाई उसको मतको अनुपातमा सिट बाँडफाँड गरिनेछ।

विद्यार्थी पार्टी एनसीपी र जमातबाट अलग्गिएको गुटले एकताबद्ध भएका छन्।

चुनावअघि विद्यार्थी राजनीतिक दल, राष्ट्रिय नागरिक पार्टी (एनसीपी) ले जमात–ए–इस्लामीबाट अलग्गिएको गुट अमर बंगलादेश ९एबी० पार्टी र राष्ट्र संस्कृति आन्दोलनसँग मिलेर नयाँ गठबन्धन, रिपब्लिकन संस्कार गठबन्धन बनाएको छ।

एनसीपी यस वर्ष फेब्रुअरीमा गठन भएको थियो। पार्टीका विद्यार्थी नेताहरूले गत वर्ष हसिना विरोधी विरोध प्रदर्शनको नेतृत्व गरेका थिए। यी विरोध प्रदर्शनहरूको दबाबमा, शेख हसिना सरकार अगस्ट ५, २०२४ मा पद त्याग गर्न बाध्य भएको थियो। एनसीपीका संयोजक नाहिद इस्लामले यो गठबन्धन दुई वर्षको प्रयासको परिणाम भएको बताए।

एनसीपीले १२५ उम्मेदवारहरूको पहिलो सूची पनि जारी गरेको छ। पार्टीकी प्रमुख व्यक्तित्व नाहिद इस्लामले ढाका ११ बाट चुनाव लड्नेछिन् । यस सूचीमा १४ महिला उम्मेदवारहरू पनि समावेश छन्, जुन अहिलेसम्म कुनै पनि पार्टीको लागि सबैभन्दा बढी संख्या हो। एनसीपीले बाँकी सिटहरूको लागि उम्मेदवारहरूको नाम चाँडै घोषणा गर्नेछ।

विद्यार्थी आन्दोलनकी एक प्रमुख व्यक्तित्व नाहिद इस्लामले अन्तरिम सरकारमा मन्त्रीको रूपमा काम गरेकी थिइन्। यद्यपि, पछि उनले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिए र एनसीपी पार्टी गठन गरे।

विद्यार्थी आन्दोलनकी एक प्रमुख व्यक्तित्व नाहिद इस्लामले अन्तरिम सरकारमा मन्त्रीको रूपमा काम गरे। यद्यपि, पछि उनले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिए र एनसीपी पार्टी गठन गरे।

बंगलादेशमा भारतको लोकसभा चुनाव जस्तै निर्वाचन प्रक्रिया छ। संसद सदस्यहरू भारतको जस्तै पहिलो(निर्वाचित(पद प्रणाली प्रयोग गरेर निर्वाचित हुन्छन्। यसको अर्थ एक मत बढी भएको उम्मेदवारले जित्छ।

चुनावको नतिजा घोषणा भएपछि, सबैभन्दा ठूलो दल वा गठबन्धनका सांसदहरूले आफ्नो नेता चयन गर्छन्, जो प्रधानमन्त्री हुन्छन्। राष्ट्रपतिले पदको शपथ लिन्छन्।

संसदमा कुल ३५० सिटहरू छन्। यी मध्ये ५० महिलाका लागि आरक्षित छन्। आरक्षित सिटहरूको लागि चुनाव हुँदैन, जबकि बाँकी ३०० सिटहरूको लागि प्रत्येक पाँच वर्षमा आम चुनाव हुन्छ। 

 बंगलादेशको संसदमा एउटामात्र सदन छ ।

शेख हसिनालाई भने अदालतले मृत्युदण्डको फैसला सुनाएको छ ।