नयाँ दिल्ली। प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले बिहीबार भिडियो कन्फरेन्सिङ मार्फत तेलंगानाको हैदराबादमा स्काइरूटको इन्फिनिटी क्याम्पसको उद्घाटन गरे र स्काइरूटको पहिलो कक्षीय रकेट, विक्रम-१ प्रदर्शन गरे। जसमा उपग्रहहरू कक्षमा प्रक्षेपण गर्ने क्षमता छ।

सभालाई सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्रीले भने कि आज देशले अन्तरिक्ष क्षेत्रमा अभूतपूर्व अवसर देखिरहेको छ र निजी क्षेत्रले उडान भर्दै भारतको अन्तरिक्ष पारिस्थितिक प्रणालीले ठूलो फड्को मारिरहेको कुरामा जोड दिए।

सुधारको दायरा निरन्तर विस्तार भइरहेको उल्लेख गर्दै, प्रधानमन्त्री मोदीले जोड दिए कि जसरी अन्तरिक्ष नवप्रवर्तन निजी क्षेत्रका लागि खोलिएको थियो, भारत अब आणविक क्षेत्र पनि खोल्ने दिशामा अघि बढिरहेको छ। उनले जोड दिए कि यस क्षेत्रमा निजी क्षेत्रको लागि बलियो भूमिका स्थापित भइरहेको छ। जसले साना मोड्युलर रिएक्टरहरू, उन्नत रिएक्टरहरू र आणविक नवप्रवर्तनमा अवसरहरू प्रदान गर्नेछ।

उनले जोड दिए कि यो सुधारले भारतको ऊर्जा सुरक्षा र प्राविधिक नेतृत्वलाई नयाँ बल दिनेछ।

प्रधानमन्त्री मोदीले स्काइरूटको इन्फिनिटी क्याम्पसले भारतको नयाँ सोच, नवप्रवर्तन र युवा शक्तिलाई प्रतिबिम्बित गर्ने कुरामा जोड दिए र देशका युवाहरूको नवप्रवर्तन, जोखिम लिने र उद्यमशीलताले नयाँ उचाइमा पुगिरहेको कुरामा जोड दिए।

उनले भने कि आजको कार्यक्रमले भविष्यमा भारत कसरी विश्वव्यापी उपग्रह प्रक्षेपण इकोसिस्टममा एक नेताको रूपमा उभिनेछ भन्ने कुराको झलक हो।

उनले पवन कुमार चन्दना र नागा भारत डाकालाई बधाई दिए र भने, "यी दुई युवा उद्यमीहरू देशभरका अनगिन्ती युवा अन्तरिक्ष उद्यमीहरूका लागि प्रेरणा हुन्। उनीहरू दुवैले आफैँमा विश्वास गर्थे र जोखिम लिन हिचकिचाएनन् र फलस्वरूप, आज सम्पूर्ण देशले उनीहरूको सफलता देखिरहेको छ र उनीहरूमा गर्व गर्दछ।"

भारतको अन्तरिक्ष यात्रा सीमित स्रोतसाधनबाट सुरु भएको तर देशको महत्त्वाकाङ्क्षा कहिल्यै सीमित नभएको कुरामा जोड दिँदै प्रधानमन्त्री मोदीले भने, "साइकलमा रकेटका पार्टपुर्जा बोक्नेदेखि लिएर विश्वको सबैभन्दा भरपर्दो प्रक्षेपण वाहन निर्माण गर्नेसम्म, भारतले सपनाको उचाइ स्रोतसाधनले होइन, नियतले निर्धारण हुन्छ भनेर प्रमाणित गरेको छ।" प्रधानमन्त्री मोदीले भने, "इसरोले दशकौँदेखि भारतको अन्तरिक्ष यात्रालाई नयाँ उडान दिएको छ. विश्वास, क्षमता र मूल्यले यस क्षेत्रमा भारतको विशिष्ट पहिचान सिर्जना गरेको कुरामा जोड दिँदै।"

"अन्तरिक्ष क्षेत्रको विस्तार स्पष्ट छ, किनकि यो सञ्चार, कृषि, समुद्री निगरानी, ​​सहरी योजना, मौसम पूर्वानुमान र राष्ट्रिय सुरक्षाको जग बनेको छ। यसै कारण भारतको अन्तरिक्ष क्षेत्रमा ऐतिहासिक सुधारहरू गरिएको छ, सरकारले यसलाई निजी नवप्रवर्तनका लागि खोलेको छ र नयाँ अन्तरिक्ष नीति बनाइएको छ।"

स्टार्टअपहरू र उद्योगलाई नवप्रवर्तनसँग जोड्ने प्रयास गरिएको छ, र स्टार्टअपहरूलाई इसरोको सुविधा र प्रविधि प्रदान गर्न अन्तरिक्षमा स्थापना गरिएको छ, प्रधानमन्त्रीले भने।

प्रधानमन्त्री मोदीले भने, "पछिल्लो छ देखि सात वर्षमा भारतले आफ्नो अन्तरिक्ष क्षेत्रलाई खुला, सहकारी र नवप्रवर्तन-सञ्चालित पारिस्थितिक प्रणालीमा रूपान्तरण गरेको छ," र थपे कि यो कार्यक्रम यस रूपान्तरणको प्रतिबिम्ब हो।

भारतका युवाहरूले सधैँ देशको हितलाई प्राथमिकता दिन्छन् र हरेक अवसरको उत्तम उपयोग गर्छन् भन्ने कुरामा जोड दिँदै प्रधानमन्त्री मोदीले भने कि जब सरकारले अन्तरिक्ष क्षेत्र खोल्यो, देशका युवाहरू, विशेष गरी जेनजी पुस्ता, यसको पूर्ण फाइदा लिन अगाडि आएका छन्।

उनले जोड दिए, आज ३०० भन्दा बढी अन्तरिक्ष स्टार्टअपहरूले भारतको अन्तरिक्ष भविष्यलाई नयाँ आशा दिइरहेका छन् र यी मध्ये धेरैजसो स्टार्टअपहरू साना टोलीहरू - कहिले दुई जना, कहिले पाँच जना, कहिले सानो भाडाको कोठामा - सीमित स्रोतहरू तर नयाँ उचाइमा पुग्ने दृढ सङ्कल्पका साथ सुरु भएका थिए।

प्रधानमन्त्रीले जोड दिए, "यस भावनाले भारतमा निजी अन्तरिक्ष क्रान्तिलाई जन्म दिएको छ," र ज्यानजी इन्जिनियरहरू, ज्यानजी डिजाइनरहरू, ज्यानजी कडोरहरू र ज्यानजी वैज्ञानिकहरूले नयाँ प्रविधिहरू सिर्जना गरिरहेका छन्। चाहे त्यो प्रोपल्सन प्रणाली, कम्पोजिट सामग्री, रकेट स्टेज, वा उपग्रह प्लेटफर्महरूमा होस्, भारतका युवाहरू केही वर्ष पहिले अकल्पनीय क्षेत्रहरूमा काम गरिरहेका छन् भन्ने कुरामा जोड दिँदै।

भारतको निजी अन्तरिक्ष प्रतिभाले विश्वव्यापी रूपमा छाप छोडिरहेको छ र आज, भारतको अन्तरिक्ष क्षेत्र विश्वव्यापी लगानीकर्ताहरूको लागि आकर्षक गन्तव्य बन्दै छ, उनले थपे।

विश्वव्यापी रूपमा साना उपग्रहहरूको माग निरन्तर बढिरहेको र प्रक्षेपण आवृत्तिहरू पनि बढिरहेको उल्लेख गर्दै, प्रधानमन्त्री मोदीले उपग्रह सेवाहरू प्रदान गर्न नयाँ कम्पनीहरू यस क्षेत्रमा प्रवेश गरिरहेको र अन्तरिक्ष अब रणनीतिक सम्पत्ति बनेको कुरामा औँल्याए। उनले आगामी वर्षहरूमा विश्वव्यापी अन्तरिक्ष अर्थतन्त्र तीव्र गतिमा बढ्ने कुरामा जोड दिए र यसले भारतका युवाहरूका लागि ठूलो अवसर प्रस्तुत गर्ने कुरा बताएका छन्।

"भारतसँग अन्तरिक्ष क्षेत्रमा क्षमताहरू छन् जुन विश्वका थोरै देशहरूसँग छन्," उनले भने।

"विशेषज्ञ इन्जिनियरिङ विशेषज्ञता, उच्च-गुणस्तरको उत्पादन इकोसिस्टम, विश्व-स्तरीय प्रक्षेपण स्थलहरू र नवप्रवर्तनलाई बढवा दिने मानसिकता" सहित भारतको अन्तरिक्ष क्षमताहरू लागत-प्रभावी र भरपर्दो दुवै छन्। विश्वव्यापी कम्पनीहरू भारतमा उपग्रहहरू निर्माण गर्न, भारतबाट प्रक्षेपण सेवाहरू स्रोत गर्न र प्रविधिमा भारतसँग सहकार्य गर्न चाहन्छन्।"

प्रविधि साझेदारी र त्यसैले उनले देशले यस अवसरको अधिकतम फाइदा लिनुपर्नेमा जोड दिए।

प्रधानमन्त्रीले भने कि अन्तरिक्ष क्षेत्रमा देखिने परिवर्तनहरू भारतमा भइरहेको ठूलो स्टार्टअप क्रान्तिको अंश हुन्। उनले थप्दै भने विगत एक दशकमा, फिनटेक, कृषि प्रविधि, स्वास्थ्य प्रविधि, जलवायु प्रविधि, शिक्षा प्रविधि र रक्षा प्रविधि जस्ता विभिन्न क्षेत्रहरूमा स्टार्टअपहरूको नयाँ लहर देखा परेको छ। जसमा भारतका युवाहरू, विशेष गरी ज्यानजी पुस्ताले हरेक क्षेत्रमा नवीन समाधानहरू प्रदान गरिरहेका छन्।

भारतको ज्यानजी पुस्ताको प्रशंसा गर्दै प्रधानमन्त्रीले भने, उनीहरूको रचनात्मकता, सकारात्मक सोच र क्षमता निर्माण क्षमता विश्वव्यापी रूपमा ज्यानजी पुस्ताको लागि प्रेरणाको स्रोत हुन सक्छ।

भारतमा अब विश्वको तेस्रो ठूलो स्टार्टअप इकोसिस्टम छ र एक समय थियो जब स्टार्टअपहरू केही ठूला सहरहरूमा सीमित थिए। आज तिनीहरू साना सहरहरू र गाउँहरूबाट पनि देखा पर्दै छन्। देशमा अहिले १,५०,००० भन्दा बढी दर्ता भएका स्टार्टअपहरू छन्। जसमध्ये धेरैले युनिकर्न स्थिति प्राप्त गरेका छन्, भारतीय प्रधानमन्त्री बोधीले बताएका छन्।

भारत अब एप्स र सेवाहरूमा मात्र सीमित नरहेको र द्रुत गतिमा गहिरो-प्रविधि, निर्माण र हार्डवेयर नवप्रवर्तनतर्फ अघि बढिरहेको कुरामा जोड दिँदै प्रधानमन्त्रीले ज्यानजी पुस्तालाई धन्यवाद दिए। उनले सेमीकन्डक्टर क्षेत्रलाई उदाहरणको रूपमा उद्धृत गर्दै सरकारको ऐतिहासिक कदमले भारतको प्राविधिक भविष्यको जग बलियो बनाउँदै छ भन्ने कुरा उल्लेख गरे।

प्रधानमन्त्री मोदीले देशभर सेमीकन्डक्टर निर्माण एकाइहरू, चिप निर्माण र डिजाइन हबहरू विकास भइरहेको कुरामा थप जोड दिए र भारतले चिप्सदेखि प्रणालीसम्म बलियो इलेकट्रोनिक्स मूल्य शृङ्खला निर्माण गरिरहेको कुरा औँल्याए। उनले भने कि यो आत्मनिर्भरताको प्रतिबद्धताको अंश मात्र होइन, यो भारतलाई विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खलाको बलियो र भरपर्दो स्तम्भ पनि बनाउनेछ।

भविष्य आज भइरहेको अनुसन्धानमा धेरै निर्भर रहनेछ भनी बताउँदै, प्रधानमन्त्रीले युवाहरूलाई अनुसन्धानमा बढी अवसरहरू प्रदान गर्ने कुरामा सरकारको ध्यान केन्द्रित गर्ने कुरामा जोड दिए।

उनले भने, "भविष्य भारत, यसको युवा र यसको नवप्रवर्तनको हो। उनले केही महिना अघि अन्तरिक्ष दिवसको अवसरमा भारतको अन्तरिक्ष आकाङ्क्षाको बारेमा बोलेको कुरा सम्झँदै भनेका थिए कि आगामी पाँच वर्षमा भारतले आफ्नो प्रक्षेपण क्षमतालाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउनेछ र अन्तरिक्ष क्षेत्रमा पाँच नयाँ युनिकर्नहरू सिर्जना गर्नेछ। उनले भने कि स्काइरूट टोलीको प्रगतिले भारतले राखेको हरेक लक्ष्य हासिल गर्ने कुरा सुनिश्चित गर्दछ।

प्रधानमन्त्रीले प्रत्येक युवा, प्रत्येक स्टार्टअप, वैज्ञानिक, इन्जिनियर र उद्यमीलाई सरकार हरेक पाइलामा उनीहरूको साथमा दृढतापूर्वक उभिएको आश्वासन दिए।

भारतीय अन्तरिक्ष स्टार्टअप स्काइरूटको इन्फिनिटी क्याम्पस एक अत्याधुनिक सुविधा हो जसमा लगभग २००,००० वर्ग फिट कार्य स्थान छ जसमा धेरै प्रक्षेपण सवारी साधनहरू डिजाइन, विकास, एकीकृत र परीक्षण गर्न सकिन्छ, जसमा प्रति महिना एउटा कक्षीय रकेट निर्माण गर्ने क्षमता छ।

स्काइरूट भारतको अग्रणी निजी अन्तरिक्ष कम्पनी हो। जसको स्थापना पवन चन्दना र भरत ढाका, दुवै भारतीय प्रविधि संस्थानका पूर्व विद्यार्थी र पूर्व इसरो वैज्ञानिकहरूद्वारा गरिएको थियो। नोभेम्बर २०२२ मा, स्काइरूटले आफ्नो उप-कक्षीय रकेट, विक्रम-एस प्रक्षेपण गर्‍यो। जुन अन्तरिक्षमा रकेट प्रक्षेपण गर्ने पहिलो भारतीय निजी कम्पनी बन्यो।