नयाँ दिल्ली। दिल्लीको प्रतिष्ठित लाल किल्ला मेट्रो स्टेसन नजिकैको व्यस्त क्षेत्रमा भएको विनाशकारी कार बम विस्फोटको दुई दिन पछि, अनुसन्धानकर्ताहरूले कश्मीरमा आधारित आतङ्कवादी मोड्युलसँग भयानक सम्बन्धहरू देखा परेको जनाएका छन्। जसले भारतको राजधानीमा आतङ्कवादी गतिविधिहरूको पुनरुत्थान हुने सम्भावनालाई उजागर गरेको छ। पछिल्लो आधिकारिक रिपोर्टहरू अनुसार, नोभेम्बर १०, २०२५ मा साँझ ६:५२ बजे भएको विस्फोटमा कम्तीमा १३ जनाको मृत्यु भएको थियो र २० भन्दा बढी घाइते भएका थिए।

राष्ट्रिय अनुसन्धान एजेन्सी (एनआईए) ले अनुसन्धानको नेतृत्व गर्दै गर्दा सन्दिग्ध, विस्फोटक पदार्थ र पाकिस्तानमा आधारित जैश-ए-मोहम्मद (जेईएम) सँगको सम्बन्धको बारेमा नयाँ विवरणहरू बाहिर आएका छन्।  घटनापछि दिल्ली र अन्य प्रमुख सहरहरूमा सुरक्षा कडा पारिएको छ। जसलाई प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले राष्ट्रिय सुरक्षा विरुद्धको "षड्यन्त्र" भनेर वर्णन गरेका छन्। एनआईएले गैर कानुनी गतिविधि (रोकथाम) ऐन (युएपीए) अन्तर्गत आतङ्कवाद विरोधी कानून लागू गरेसँगै, हरियाणामा छापा मार्ने र कुख्यात २०१९ पुलवामा आक्रमण सहित अघिल्ला आतङ्कवादी षड्यन्त्रहरूसँग सम्भावित सम्बन्धहरू समावेश गर्न अनुसन्धान विस्तार हुँदै छ।

विस्फोट: ऐतिहासिक स्थलमा पर्यटक र यात्रुहरूको अत्यधिक ट्राफिक क्षेत्र, रेड फोर्ट मेट्रो स्टेसनको गेट नम्बर १ नजिकै ट्राफिक सिग्नलमा पार्क गरिएको सेतो हुन्डाई आई२० कारमा विस्फोट भएको थियो। प्रत्यक्षदर्शीहरूले रिपोर्ट गरे कि एउटा ठूलो आगोको गोला गाडीलाई घेरिएको थियो। छिट्टै नजिकैका कारहरू, अटो-रिक्शा र नजिकैका भवनहरूमा फैलियो, जसले व्यापक आतङ्क मच्चायो। दिल्ली अग्निशमन सेवाले घटनास्थलमा सात वटा दमकल इन्जिनहरू पठाएको थियो। जसले आगो निभाउन एक घण्टाभन्दा बढी समय लगायो। प्रारम्भिक फोरेन्सिक विश्लेषणले आतङ्कवादी हमलाहरूमा सामान्यतया इम्प्रोभाइज्ड विस्फोटक उपकरणहरू (आइईडीहरू) सँग प्रयोग हुने शक्तिशाली विस्फोटक अमोनियम नाइट्रेट इन्धन तेल (एएनएफओ) को प्रयोग पुष्टि गरेको छ।

विस्फोटको तीव्रताले धेरै सवारी साधनहरूलाई क्षति पुर्‍यायो र नजिकैका भवनहरूको झ्यालहरू फुट्यो। तर अधिकारीहरूले थप हताहत हुनबाट रोक्नको लागि द्रुत प्रतिक्रिया टोलीहरूलाई श्रेय दिए। पीडितहरूमध्ये दिल्ली यातायात निगमका बस कन्डक्टर र छ जनाको परिवारका एक मात्र कमाउने अशोक कुमार पनि थिए। जसले नागरिकहरूमा भएको गम्भीर मानवीय क्षतिलाई प्रकाश पार्छ।

प्रारम्भिक रिपोर्टहरूमा उतारचढाव आएको छ। दिल्ली प्रहरीले सुरुमा आठ जनाको मृत्यु भएको अनुमान गरेको थियो, तर अस्पतालहरूबाट संशोधित गणनाले अब महिला र बालबालिका सहित मृत्यु हुनेको सङ्ख्या १३ रहेको पुष्टि गर्दछ।

२० भन्दा बढी व्यक्तिहरू अस्पतालमा भर्ना भएका छन्। जसमध्ये केही गम्भीर अवस्थामा छन्। गम्भीर जलेको र छर्रा लागेको चोटबाट पीडित छन्। भारतको स्वतन्त्रताको प्रतीक युनेस्को विश्व सम्पदा स्थल, क्षेत्रलाई तुरुन्तै घेराबन्दी गरिएको थियो। जसले गर्दा घण्टौँसम्म ट्राफिक र मेट्रो सेवाहरू अवरुद्ध भए। 

अनुसन्धान अपडेट: कार र सन्दिग्धलाई ट्रेस गर्दै अनुसन्धानको केन्द्रबिन्दु हरियाणा दर्ता नम्बर एचआर२६सीई७६७४ भएको हुन्डाई आई२० हो। गाडी मूल रूपमा मोहम्मद सलमान (जसलाई मोहम्मद सलमान वा मोहम्मद सलमान पनि भनिन्छ) को नाममा दर्ता गरिएको थियो र सन्दिग्ध अपराधीसम्म पुग्नु अघि सात पटक स्वामित्व परिवर्तन गरेको थियो।

अन्वेषकहरूले ओखलाका बासिन्दा आमिर सहित यसका मालिकहरूलाई पत्ता लगाए र अन्ततः जैश-ए-मोहम्मदसँग सम्बन्धित पुलवामाका डाक्टर डा. मोहम्मद उमर भएको भारतीय मेडियाहरुले जनाएका छन्।

आतङ्कवादी सङ्गठनहरूसँग कथित सम्बन्ध भएका कश्मीरका बासिन्दा डा. उमर विस्फोटको समयमा कार चलाइरहेका थिए र मृतकहरूमध्ये हुन सक्छन्, घटनास्थलबाट बरामद गरिएको जलेको अवशेषबाट डिएनए पुष्टि हुन बाँकी छ।

क्षेत्रको सिसिटिभी फुटेजमा कार विस्फोट हुनुभन्दा केही क्षण अघि सिग्नलमा रोकिएको देखाइएको छ। जसले गर्दा आइईडी बोकेर समय पूर्व विस्फोट हुने सम्भावना बढेको छ।

एनआईएले फोरेन्सिक जाँचको लागि कारको अवशेषहरू जफत गरेको छ र कडा सुरक्षा बीच भग्नावशेष हटाउन उत्खननकर्ताहरू प्रयोग गरिरहेको छ।

२०१९ को पुलवामा आत्मघाती आक्रमणको लागि जिम्मेवार पाकिस्तान-आधारित समूह जैश-ए-मोहम्मदसँग उनको सम्बन्ध खुफिया सूचना र सन्दिग्धको पृष्ठभूमिबाट उजागर भएको छ। जसले ४० भारतीय अर्धसैनिक जवानहरूको ज्यान लिएको थियो । नोभेम्बर १० मा फरीदाबादको सेक्टर ५६ मा एकैसाथ छापा मार्दा डा. उमरको ठूलो आतङ्कवादी मोड्युलसँगको सम्बन्धको पर्दाफास भयो। जहाँ ५० किलोग्राम विस्फोटक पदार्थ र आइईडी कम्पोनेन्टहरू बरामद गरियो। साथै दुई जनालाई पक्राउ गरियो।

त्यस दिनको सुरुमा, अधिकारीहरूले हरियाणामा २,९०० किलोग्राम सम्म अमोनियम नाइट्रेट/आईईडी सामग्रीको ठूलो भण्डार बरामद गरेका थिए। जसले धेरै आक्रमणहरूको लागि सुनियोजित षड्यन्त्रलाई सङ्केत गर्दछ।

पुलवामा सम्बन्ध विशेष गरी चिन्ताजनक छ, किनकि यसले त्यो आक्रमणमा सवारी साधनबाट सञ्चालित विस्फोटक पदार्थहरूको प्रयोगलाई औँल्याउँछ। जसले कश्मीर र उत्तरी भारतमा पुनर्जीवित जैश-ए-मोहम्मद नेटवर्क सक्रिय भएको बताइएको छ।

एनआईएले अनुसन्धानको पूर्ण नियन्त्रण लिएको छ र टोलीहरूले डा. उमरका सहयोगीहरूको बारेमा थप सुरागहरूको लागि कश्मीरको खोजी गरिरहेका छन्। फरीदाबादमा भएका नयाँ गिरफ्तारीहरूले यस मुद्दालाई अझ बलियो बनाएको छ। सूक्ष्म प्रमाणहरू फेला परेका छन्। जसमा मोड्युललाई सीमा पार ह्यान्डलरहरूसँग जोड्ने सञ्चार लगहरू समावेश छन्।

दिल्ली प्रहरीले सवारी साधनको जाँच बढाएको छ। ड्रोनहरू तैनाथ गरेको छ र संवेदनशील क्षेत्रहरूमा गस्ती बढाएको छ।

नोभेम्बर ११ मा, प्रधानमन्त्री मोदीले ट्वीटमा आफ्नो अडान दोहोर्‍याए, शोक व्यक्त गर्दै र द्रुत न्यायको वाचा गरे।

अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रियाहरू देखा परेका छन्, अमेरिका, बेलायत, रुस, फान्स र इजरायललगायत देशहरूले आक्रमणको निन्दा गरेका छन् र आतङ्कवाद विरोधी प्रयासहरूको लागि समर्थन प्रस्ताव गरेका छन्।

व्यापक निहितार्थ: पुलवामा र बढ्दो तनावको प्रतिध्वनि दिल्ली विस्फोटले २०१९ को पुलवामा आक्रमणलाई प्रतिध्वनित गर्दछ, जहाँ जैश-ए-मोहम्मदको आत्मघाती हमलाकारीले सीआरपीएफ काफिलालाई लक्षित गर्न विस्फोटक पदार्थले भरिएको गाडी प्रयोग गरेको थियो। त्यो घटना पछि, पाकिस्तानमा जैश-ए-मोहम्मद शिविरहरूमा हवाई हमला गरियो। दिल्ली विस्फोट पछि आतङ्कवादको नयाँ लहरको सङ्केत हुन सक्ने विश्लेषकहरू भनेका छन्। विशेष गरी धारा ३७० खारेज गरेपछि कश्मीरी युवाहरू स्थानीय आतङ्कवादबाट टाढा हुँदै जाँदा, जैश-ए-मोहम्मद जस्ता समूहहरूलाई बाह्य अपरेटिङहरूमा भर पर्न बाध्य हुँदै गएका थिए।

अनुसन्धान अगाडि बढ्दै जाँदा, आतङ्कवादी मोड्युललाई भत्काउने र थप आक्रमणहरू रोक्न ध्यान केन्द्रित गरिएको छ। समुदायका नेताहरूले एकताको लागि आह्वान गरिरहेका छन् र जोड दिइरहेका छन् कि यस्ता कार्यहरूले विभाजन ल्याउने उद्देश्यले आतङ्कवाद विरुद्धको सङ्कल्पलाई मात्र बलियो बनाउनेछन्।

अधिकारीहरूले जनतालाई शङ्कास्पद गतिविधिहरूको रिपोर्ट गर्न आग्रह गरेका छन् र हेल्प लाइनहरू स्थापना गरेका छन्। भारतले शोक मनाइरहँदा, न्यायको खोजी जारी छ। जसले यस अस्थिर क्षेत्रमा सीमा पार खतराहरूको सामना गर्ने स्थायी चुनौतीलाई जोड दिन्छ।