नयाँ दिल्ली। प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको ७५ औँ जन्मदिनको पूर्व सन्ध्यामा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो तरिका परिवर्तन गरेका छन्। रुसी तेल र युक्रेन युद्धमा यसको भूमिकालाई लिएर भारतको हप्तौँको आलोचना गर्नुको सट्टा, उनले न्यानो शुभकामना दिए र शान्तिको लागि नयाँ दिल्लीको समर्थनलाई सार्वजनिक रूपमा स्वागत गरे।

महिनौँदेखि, ट्रम्पले रुसी तेल आयातलाई लिएर भारतको आलोचना गर्दै आएका थिए। नयाँ दिल्लीलाई युक्रेन युद्धलाई लम्ब्याउन सहयोगी भन्दै भारतीय सामानहरूमा ५० प्रतिशतको भारी कर लगाएका थिए। तर मङ्गलवार, प्रतीकात्मकताले भरिपूर्ण इशारामा उनले प्रधानमन्त्री मोदीलाई फोन गरे। कुनै निन्दा गरेनन् बरु उनलाई जन्मदिनको शुभकामना दिए र द्वन्द्व अन्त्य गर्न भारतको समर्थनको लागि धन्यवाद दिए।

ट्रुथ सोशलमा, ट्रम्प भावुक भए र भने: "भर्खरै मेरो साथी, प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग एउटा अद्भुत फोन कल भयो। म उनलाई जन्मदिनको धेरै धेरै शुभकामना दिन्छु! उनी राम्रो काम गरिरहेका छन्। नरेन्द्र: रुस र युक्रेन बीचको युद्ध अन्त्य गर्न तपाईँको समर्थनको लागि धन्यवाद!"

प्रधानमन्त्री मोदीले सधैँ जस्तै संयमी भएर एक्समा सावधानीपूर्वक तयार पारिएको पोस्टको जवाफ दिए: "मेरो साथी, राष्ट्रपति ट्रम्प, मेरो ७५ औँ जन्मदिनमा तपाईँको फोन कल र न्यानो शुभकामनाको लागि धन्यवाद। तपाईँ जस्तै, म पनि भारत-अमेरिका व्यापक र विश्वव्यापी साझेदारीलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउन गहिरो प्रतिबद्ध छु। हामी युक्रेन द्वन्द्वको शान्तिपूर्ण समाधानको लागि तपाईँको पहलहरूलाई समर्थन गर्छौँ।"

कुराकानी यसको समयको कारणले मात्र होइन, तर हालैका समयहरूसँग यसको तीव्र भिन्नताको कारणले पनि उल्लेखनीय थियो। केही हप्ता अघि मात्र वाशिंगटनले भारतको आलोचना गरिरहेको थियो। युद्धलाई बढवा दिएकोमा मस्कोबाट तेल खरिदलाई दोष दिइरहेको थियो र यसलाई अभूतपूर्व व्यापार दण्ड, भारतीय सामानहरूमा २५ प्रतिशत शुल्क र रुसी आयातहरूमा थप २५ प्रतिशत जरिवानाको औचित्यको रूपमा प्रयोग गरिरहेको थियो।

सम्बन्धहरू गहिरो चिसो भएको थियो, व्यापार वार्ताहरू ठप्प भएका थिए र तनाव उच्च थियो।

तर यस महिनाको सुरुमा कूटनीतिक वातावरण परिवर्तन हुन थाल्यो। सेप्टेम्बर ६ मा, ट्रम्पले आफ्नो अडान नरम पार्दै भारत-अमेरिका सम्बन्धलाई "विशेष" भने र "चिन्ता गर्नुपर्ने केही छैन" भनेर जोड दिए।

प्रधानमन्त्री मोदीले तुरुन्तै प्रतिक्रिया जनाए। अमेरिकालाई आफ्नो "घनिष्ठ मित्र र प्राकृतिक साझेदार" भनेर सम्बोधन गरे। त्यसपछिका दिनहरूमा ट्रम्पले व्यापार तनाव कम गर्ने सङ्केत गरे र वार्ता सफल हुने विश्वास व्यक्त गरे। जबकि मोदीले द्विपक्षीय सम्बन्धको "असीमित सम्भावना" लाई उजागर गर्ने कुरा गरे।

यस पृष्ठभूमिमा, मङ्गलवारको फोन कल मेलमिलापतर्फको पहिलो कदम जस्तो देखिन्थ्यो। महिनौँदेखि, नयाँ दिल्ली आफ्नो वचनमा अडिग छ। आफ्नो दुग्ध र कृषि क्षेत्रहरू खोल्न अमेरिकी दबाबको अगाडि झुक्न अस्वीकार गर्दै भारतले लाखौँ किसानहरूलाई आफ्नो  रातो रेखाबाट सरकार पछि नहट्ने विश्वास पनि दिलाएका छन्।

यो दृढताले वाशिंगटनको असहजतालाई अझ बढायो। तैपनि, प्रधानमन्त्री मोदीको महत्त्वपूर्ण जन्मदिनको पूर्व सन्ध्यामा ट्रम्पको अडान स्पष्ट थियो: "रुसको युद्धलाई वित्त पोषण" गरेकोमा भारतको आलोचना गर्नेदेखि प्रधानमन्त्री मोदीलाई "मित्र" भनेर प्रशंसा गर्ने र शान्तिलाई समर्थन गरेकोमा धन्यवाद दिनेसम्म।

नयाँ दिल्लीमा व्यापार वार्ता पुनः सुरु
नयाँ दिल्लीमा दुई पक्षले व्यापार वार्ता पुनः सुरु गरेपछि भारत र अमेरिका बीचको कूटनीतिक पुनर्स्थापना मङ्गलवार गतिमा बढ्यो। गत महिना वाशिंगटनले रुससँगको निरन्तर तेल व्यापारको विरोधमा भारतीय निर्यातमा ५० प्रतिशतको ठूलो भन्सार लगाए पछिको यो पहिलो प्रत्यक्ष अन्तरक्रिया थियो।

लगभग सात घण्टासम्म चलेको एक दिनको छलफललाई दुवै सरकारले "सकारात्मक र दूरदर्शी" भनेर वर्णन गरे। प्रमुख वार्ताकार ब्रेन्डन लिन्चको नेतृत्वमा संयुक्त राज्य अमेरिका व्यापार प्रतिनिधि (युएसटीआर) को कार्यालयको एक प्रतिनिधिमण्डलले वाणिज्य विभागका विशेष सचिव राजेश अग्रवालको नेतृत्वमा वरिष्ठ भारतीय अधिकारीहरूसँग भेट गर्‍यो।

वाणिज्य मन्त्रालयको विज्ञप्ति अनुसार, दुवै पक्षले "पारस्परिक रूपमा लाभदायक" व्यापार सम्झौतालाई सकेसम्म चाँडो निष्कर्षमा पुर्‍याउने प्रयासहरूलाई तीव्र पार्न सहमत भए।

अधिकारीहरूले जोड दिए कि मङ्गलवारको वार्ता अगस्टमा रोकिएको औपचारिक छैटौँ चरणको वार्ता थिएन, तर अर्को चरणको वार्ताको लागि आधार तयार गर्न प्रारम्भिक वार्ता थियो।

तैपनि, प्रतीकात्मकता स्पष्ट थियो: ट्यारिफ-आधारित तिक्तता पछि वासिङ्टन र नयाँ दिल्ली लामो समयदेखि अधूरो रहेको सम्झौतालाई गति दिन उत्सुक देखिए।

सार्वजनिक झगडा पछि सम्बन्धमा आएको पग्लने क्रममा वार्ताहरू आएका छन्। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रुसी तेल आयात रोक्न अस्वीकार गरेकोमा भारतको कडा आलोचना गरेका थिए र यस मुद्दालाई दण्डात्मक कर व्यवस्था लागू गर्न बहानाको रूपमा प्रयोग गरेका थिए जसले गर्दा सम्बन्धमा तीव्र गिरावट आएको थियो।

तर हालैका दिनहरूमा, ट्रम्पले आफ्नो स्वर नरम पारेका छन्। भारतसँग सम्झौतामा पुग्ने बारेमा आफूलाई "आशावादी" घोषणा गर्दै र प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई "प्रिय मित्र" भनेर प्रशंसा गर्दै आएका छन्।

अहिलेको लागि, वार्ताको पुनः सुरुवातले मेलमिलापको झलक प्रदान गर्दछ। टकराबभन्दा बाहिर दुवै पक्षले सार्वजनिक रूपमा जोड दिएको लक्ष्यमा पुग्ने अवसर: तेल, कर र युक्रेन युद्धमा मतभेदहरू कम गर्न खोज्ने "व्यापक, सन्तुलित र अग्रगामी" साझेदारी हुने विश्वास गरिएको छ।