ल्हासा। अगस्ट २०, २०२५ मा, चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले तथाकथित तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र (टीएआर) को स्थापनाको ६० औँ वार्षिकोत्सव मनाउन तिब्बतको ल्हासाको दुर्लभ भ्रमण गरे। यो २०२१ पछि यस क्षेत्रमा उनको दोस्रो पुष्टि गरिएको भ्रमण थियो। सीको आगमनको धेरै अर्थहरू थिए: तिब्बतमाथि नियन्त्रणको दाबी, भारतलाई चेतावनी र बेइजिङमा आफ्नो राजनीतिक कमजोरीको बढ्दो हल्लालाई दबाउने प्रयास।

तिब्बतमा सीको भाषणले "राजनीतिक स्थिरता" र "जातीय एकता" मा जोड दियो र स्थानीय अधिकारीहरूलाई चिनियाँकरणको अभियानमा अडिग रहन आह्वान गर्‍यो। यो बयानबाजीले तिब्बतको संस्कृति, धर्म र पहिचानलाई नष्ट गर्न खोजेको दशकौँको कम्युनिस्ट पार्टी शासनको प्रतिध्वनि गर्‍यो। १४ औँ दलाई लामाको ९० औँ जन्मदिनको केही हप्ता पछि सीको आगमनको समयले तिब्बती उत्तराधिकारको बारेमा बेइजिङको स्थायी व्याकुलतालाई उजागर गर्‍यो। तिब्बतमा उनको उपस्थिति विदेश मन्त्री वाङ यीको भारत भ्रमणको लगत्तै आएको थियो। जसले नयाँ दिल्लीलाई सङ्केत गर्‍यो कि तिब्बत चीनको क्षेत्रीय प्रभावको केन्द्र बनेको छ।

असफल विद्रोहपछि दलाई लामा भागेको छ वर्षपछि, चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी (सीसीपी) ले १९६५ मा जबरजस्ती तिब्बत क्षेत्रीय एकीकरण सन्धि (टीएआर) स्थापना गर्‍यो। त्यस बेलादेखि, तिब्बतीहरू दमनको निरन्तर अभियानको सिकार भएका छन्: सामूहिक हत्या, पुनः शिक्षा शिविर, निगरानी, ​​मठहरूको विनाश र तिब्बती बौद्ध धर्मको व्यवस्थित दमन। "तिब्बती बौद्ध धर्मलाई समाजवादी समाजमा अनुकूलन गर्ने" र "राष्ट्रिय साझा भाषा" मार्फत मन्डारिन भाषा लागू गर्ने सी जिनपिङको पछिल्लो आह्वान सांस्कृतिक विनाशको दसकौँ पुरानो अभियानको विस्तार हो।

सी जिनपिङले यार्लुङ त्साङपो नदीमा विवादास्पद १६७ अर्ब अमेरिकी डलर जलविद्युत परियोजनालाई बनाउने निर्णय गरे, जसले चीनको स्रोत महत्त्वाकाङ्क्षामा तिब्बतको भूमिकालाई रेखाङ्कित गर्दछ। जलविद्युत र खनिज भण्डारले भरिपूर्ण तिब्बत, व्यापक हिमालय क्षेत्रको लागि रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण छ। तिब्बतलाई "संसारको छाना" र "एसियाको पानीको धरहरा" को रूपमा सी जिनपिङको घोषणाले तिब्बतको प्राकृतिक स्रोतहरूलाई हतियार बनाउने बेइजिङको मनसाय झल्काउँछ। भारतको लागि, यसले सङ्केत गर्दछ कि सम्बन्ध स्थिर करण गर्ने हालैका वार्ताहरूको बाबजुद, बेइजिङले बल प्रयोग गरेर आफ्नो शक्ति प्रक्षेपण गर्दै सहयोगको भाषा बोल्ने आफ्नो रणनीतिमा अडिग छ।

समारोहलाई कडा गोप्यतामा राखिएको थियो। अधिकारीहरूले अगस्ट २० मा बेलुका ८ बजे मात्र घोषणा गरे, समारोहको १२ घण्टाभन्दा कम समय अघि, अन्तिम समयको तयारीलाई प्रतिबिम्बित गर्दै। सी जिनपिङसँगै गएको केन्द्रीय प्रतिनिधिमण्डल असामान्य रूपमा उच्च प्रोफाइलमा थियो। वाङ हुनिङको नेतृत्वमा, यसमा सी जिनपिङका चीफ अफ स्टाफ काई क्यू, उप-प्रधानमन्त्री हे लाइफेङ, सार्वजनिक सुरक्षा मन्त्री वाङ सियाओहोङ, सीसीपी केन्द्रीय अनुशासन निरीक्षण आयोगका सचिव लीसी, सीसीपीसीसीका उप-प्रधानमन्त्री हु चुनहुआ, संयुक्त मोर्चा कार्य विभागका प्रमुख ली गान्जी र केन्द्रीय सैन्य आयोग (सीएमसी) अनुशासन निरीक्षण आयोगका सचिव झाङ शेङमिन समावेश थिए।

हु जिन्ताओका छोरा हु चुनहुआको उपस्थिति, जसलाई एक समय सीसीपीको उत्तराधिकारीको रूपमा तयार पारिएको थियो तर सी जिनपिङको शासनकालमा किनारामा राखिएको छ। विशेष गरी उनका वरिष्ठ वाङ हुनिङ पहिले नै उपस्थित भएको कारणले गर्दा, विशेष गरी महत्त्वपूर्ण थियो। उनको समावेशले पार्टी भित्र गुटगत सन्तुलनलाई सङ्केत गर्‍यो। यसको अतिरिक्त, सीएमसीका भ्रष्टाचार विरोधी आयुक्त, झाङ शेङमिन, एक मात्र प्रमुख सीएमसी प्रतिनिधि थिए जसको नाम आधिकारिक घोषणामा उल्लेख गरिएको थियो। अन्य कुनै वरिष्ठ सैन्य अधिकारीको नाम उल्लेख गरिएको थिएन।

सीले स्थानीय अधिकारीहरू, सुरक्षाकर्मीहरू र चीन समर्थित पञ्चेन लामालाई भेटे। यद्यपि उनले व्यक्तिगत रूपमा पोताला दरबार समारोहलाई सम्बोधन गरेनन्, सैनिकहरू र कामदारहरूसँगको उनको अन्तरक्रियाको राम्रो प्रचार भयो। चिनियाँ राज्य मिडियाले ल्हासामा सीको छविलाई प्रवर्द्धन गर्दै र उनलाई "सर्वोच्च नेता" र "केन्द्र" को रूपमा प्रशंसा गर्दै कार्यक्रमलाई विजय उत्सवमा परिणत गर्‍यो। विडम्बनाको कुरा, गोप्यता र कडा सुरक्षाले तिब्बतको अशान्त जनसङ्ख्या र दलाई लामाको उत्तराधिकारको प्रश्नमा शासनको चिन्तालाई उजागर गर्‍यो।

तिब्बतमा सीको आगमन अर्को कारणले पनि महत्त्वपूर्ण थियो: जुलाई २५ मा ग्रेट हल अफ द पिपलमा नयाँ राजदूतहरूलाई स्वागत गरेपछि यो उनको पहिलो सार्वजनिक कार्यक्रम थियो। त्यसपछि, वरिष्ठ नेता बेइजिङबाट बेइदाइहे रिट्रीटको लागि निस्किएको बब्बतमा उनको अचानक पुनरुत्थान उनको शक्तिको सुनियोजित प्रदर्शन थियो।ताइएको छ। यसैबीच, सीका सहयोगी, अन्तर्राष्ट्रिय सम्पर्क विभागका मन्त्री लिउ जियानचाओलाई हिरासतमा लिइएको थियो। जुन सीको व्यक्तिगत जिम्मेवारीहरूलाई सीमित गर्ने सुधारहरूसँग मेल खान्छ। सीको घट्दो शक्तिको बारेमा अनुमानको यस पृष्ठभूमिमा समारोहको भव्यता, विशाल चित्रहरू र सावधानीपूर्वक आयोजित "स्वयंस्फूर्त" उत्सवहरू सबैले सीलाई आफ्नो अधिकार प्रदर्शन गर्ने तत्काल आवश्यकतालाई औंल्याए। तैपनि, सेप्टेम्बर ३ मा बेइजिङमा दोस्रो विश्वयुद्धको भव्य विजय परेड हुनुभन्दा केही दिन अघि यस्तो नाटकीय प्रदर्शन गर्ने निर्णयले प्रश्नहरू उठाउँछ। सैन्य शक्तिमा केन्द्रित त्यो परेड अब पीएलए भित्र जनरल झाङ युक्सियाको प्रभावको छायामा भएको हल्ला छ। यसको विपरित, तिब्बतमा सीको यात्राले चीनको सर्वोच्च राजनीतिक नेताको रूपमा आफ्नो हैसियतलाई पुनः पुष्टि गर्ने प्रयास गर्‍यो, यद्यपि देशमा उनको पकड बलियो हुँदै गइरहेको छ।

यद्यपि, तिब्बतीहरूका लागि भ्रमणले अझ बढी दमनकारी नियन्त्रणहरू ल्यायो। तिब्बतका लागि अन्तर्राष्ट्रिय अभियान (आइसिटी) ले मनमानी नजरबन्द र बढ्दो निगरानी सहित बढ्दो दमनको चेतावनी दिएको छ। गोपनीयता, सुरक्षा नाकाबन्दी र वफादारीको तमासा देखाउने राज्यको जिद्दीले तिब्बतमाथिको आफ्नो पकडको बारेमा बेइजिङको गहिरो असुरक्षालाई उजागर गर्दछ।

सी जिनपिङको तिब्बत भ्रमण "जातीय एकता" को उत्सव कम र तीन दर्शकहरूलाई लक्षित गरी सावधानीपूर्वक व्यवस्थित शक्ति प्रदर्शन थियो: चिनियाँ शासनको प्रतिरोध गर्न जारी राख्ने तिब्बतीहरू। भारत, जसले तिब्बतलाई रणनीतिक सीमाको रूपमा नजिकबाट हेर्छ र गुटबन्दीको हल्लाको बीचमा चीनको आफ्नै राजनीतिक अभिजात वर्ग। बढेको प्रतिनिधिमण्डल, हु चुनहुआ जस्ता सीमान्तकृत व्यक्तित्वहरूको प्रमुखता र विजय परेड अघिको समयले एक शासनलाई औँल्याउँछ जुन बढ्दो रूपमा कमजोर हुँदै जाँदा पनि आफ्नो मांसपेशीहरू प्रदर्शन गरिरहेको छ।

तिब्बतीहरूका लागि, भ्रमणले उनीहरूलाई पहिले नै थाहा भएको कुरा पुष्टि गर्‍यो। कि बेइजिङको उनीहरूको भूमिमा पकड केवल डर, जबरजस्ती र नियन्त्रण मार्फत कायम राखिएको छ। विश्वका लागि यो एउटा सम्झना दिलाउने कुरा थियो कि तिब्बत चीनको जोखिम र शक्ति प्रक्षेपणको लागि रोजिएको प्लेटफर्म दुवै बनेको छ।