इस्लामाबाद। आतङ्कवादी सङ्गठन लश्कर-ए-तैयबा (एलईटी) का शीर्ष कमाण्डर र अप्रिल २२ मा जम्मू कश्मीरमा भएको घातक पहलगाम आतङ्कवादी हमलाका कथित मास्टरमाइन्ड सैफुल्लाह कसुरीलाई यस हप्ताको सुरुमा पाकिस्तानको लाहोरमा एक सार्वजनिक र्‍यालीलाई सम्बोधन गर्दै देखिएको थियो। उनको उपस्थितिले व्यापक निन्दा निम्त्याएको छ र प्रतिबन्धित आतङ्कवादी समूहहरूसँग पाकिस्तानको निरन्तर सम्बन्धको बारेमा नयाँ प्रश्नहरू उठाएको छ। जुन आरोपलाई पाकिस्तानले कडा रूपमा अस्वीकार गरेको छ। कसुरीसँग पाकिस्तानको गुप्तचर एजेन्सी आईएसआईका मानिसहरू पनि रहेको बताइएको छ।

मे २८ मा युम-ए-तकबीर (पाकिस्तानको आणविक हतियार दिवस) को अवसरमा आयोजित र्‍याली पाकिस्तान मरकजी मुस्लिम लिग (पीएमएमएल) द्वारा आयोजना गरिएको थियो। जुन लश्कर-ए-तैयबासँग गहिरो सम्बन्ध भएको राजनीतिक समूह हो। कसुरीले लामो समयसम्म बोले मात्र होइन, आफूमाथि लगाइएका आरोपहरूको खिल्ली पनि उडाएका छन्। उनले पहलगाम घटनामा नाम आएपछि उनी "अझ प्रसिद्ध" भएको दाबी गरेका छन्। यस घटनामा एक नेपाली सहित २६ जना भारतीय पर्यटकहरूले ज्यान गुमाएका थिए।

अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा सबैभन्दा बढी चिन्ताको विषय के हो भने कसुरीले कार्यक्रमको क्रममा राखेको कम्पनी हो। उनको छेउमा पाकिस्तान पन्जाब विधान सभाका अध्यक्ष मलिक मुहम्मद अहमद खान र खाद्य मन्त्री मलिक रशिद अहमद खान बसेका थिए। दुवै सत्तारुढ पाकिस्तान मुस्लिम लिग-नवाज (पीएमएल-एन) का वरिष्ठ राजनीतिज्ञ र प्रधानमन्त्री शेहबाज शरीफका नजिकका सहयोगीहरू हुन्। लश्करका संस्थापक हाफिज सईदका छोरा तल्हा सईद र अमेरिकाद्वारा तोकिएका आतङ्कवादी तथा लश्करका वरिष्ठ व्यक्तित्व अमिर हमजा पनि उपस्थित थिए।

कार्यक्रमका भिडियो र तस्बिरहरूमा कसुरीले यी व्यक्तिहरूसँग स्टेज साझा गर्दै, हर्षोल्लासका साथ भीडलाई हात हल्लाइरहेको र ज्वलन्त भाषणहरू दिइरहेको देखिन्छ जसमा उनले आतङ्कवादको प्रशंसा गरेका थिए र "कश्मीरको मुक्तिको अभियानलाई निरन्तरता दिने" वाचा गरेका थिए।

स्पष्ट सङ्केत? भारतीय अधिकारीहरू र अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरूले कसुरीको उपस्थितिलाई राज्यको संलग्नता वा कम्तीमा पाकिस्तानको सिमाना भित्र सक्रिय आतङ्कवादी संस्थाहरूप्रति सहिष्णुताको स्पष्ट सङ्केतको रूपमा वर्णन गरेका छन्। इस्लामाबादले लामो समयदेखि यस्ता आरोपहरूलाई अस्वीकार गर्दै आएको छ। तर यस्ता घटनाहरूले यसको आतङ्कवाद विरोधी प्रतिबद्धताहरूको बारेमा बढ्दो शङ्कालाई मात्र बलियो बनाउँछ।

"नरसंहारको योजना बनाएको आरोप लागेको व्यक्तिलाई सार्वजनिक रूपमा मनाउनु केवल खराब स्वाद मात्र होइन, यो राज्य संस्थाहरू र जिहादी नेटवर्कहरू बीचको खतरनाक सम्बन्धको प्रमाण हो," एक वरिष्ठ भारतीय गुप्तचर अधिकारीले नाम नछाप्ने सर्तमा मिडिया आउटलेटहरूलाई भने।

पहलगाम आक्रमण
पहलगाममा अप्रिल २२ मा भएको आक्रमण हालैका वर्षहरूमा कश्मीर उपत्यकामा सबैभन्दा घातक घटनाहरू मध्ये एक थियो। एलईटीको प्रोक्सी समूह द रेजिस्टेन्स फ्रन्ट (टीआरएफ) द्वारा आयोजित आक्रमणमा पर्यटक बस र सुरक्षा प्रतिष्ठानहरूमा समन्वित आक्रमणहरू समावेश थिए। भारतीय एजेन्सीहरूको अनुसन्धानले सैफुल्लाह कसुरीलाई अपरेसनको पछाडि मुख्य योजनाकार र वित्त पोषकको रूपमा नाम दिएको छ।

गुप्तचर सूचनाहरूले खुलासा गरेका छन् कि कसुरी आक्रमणको लगत्तै पाकिस्तान नियन्त्रित कश्मीरमा घुसेका थिए र त्यस बेलादेखि पाकिस्तानको इन्टर-सर्भिसेज इन्टेलिजेन्स (आईएसआई) सँग सम्बन्धित ह्यान्डलरहरूको संरक्षणमा छन्।

विश्वव्यापी मौनता वा कूटनीतिक निन्दा?
नयाँ दिल्लीले कसुरीको सार्वजनिक उपस्थितिको कडा निन्दा गरेको छ। तर व्यापक अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया अहिलेसम्म मौन छ। यद्यपि, धेरै पश्चिमी थिंक ट्याङ्कहरू र आतङ्कवाद-निगरानी निकायहरूले र्‍यालीलाई खतरनाक उदाहरणको रूपमा झण्डा लगाएका छन्। विश्लेषकहरूले चेतावनी दिएका छन् कि सरकारी व्यक्तित्वहरूद्वारा आतङ्ककारी हरूको यस्तो सार्वजनिक समर्थनले क्षेत्रीय स्थिरतालाई कमजोर बनाउँछ र दक्षिण एसियामा भविष्यमा हुने आक्रमणहरूलाई बढवा दिन सक्छ।

वित्तीय कार्य कार्य बल (एफएटीएफ) जस्ता बहुपक्षीय मञ्चहरूमा पाकिस्तानलाई जबाफदेही बनाउन बढ्दो आह्वानहरू भइरहेका छन्। जहाँ यो पहिले आतङ्कवाद वित्त पोषणको चिन्ताको लागि खैरो सूचीमा थियो।

एक व्यापक ढाँचा
पाकिस्तानी राजनीतिक मञ्चहरू अतिवादी कथाहरूलाई वैध बनाउन वा विस्तार गर्न प्रयोग गरिएको यो पहिलो पटक होइन। र्‍याली आयोजना गर्ने PMML लाई लामो समयदेखि लश्कर-ए-तैयबाको राजनीतिक मोर्चा मानिन्छ र, यद्यपि यसलाई पाकिस्तानको निर्वाचन आयोगले मान्यता दिएको छैन, विभिन्न छद्म नामहरू अन्तर्गत स्वतन्त्र रूपमा सञ्चालन गर्दछ।

र्‍यालीमा वरिष्ठ सरकारी अधिकारीहरूको संलग्नताले या त निरीक्षणको अभाव वा राजनीतिक र आतङ्कवादी स्वार्थहरू बीचको चिन्ताजनक तालमेललाई सङ्केत गर्दछ।

अब के हुन्छ?
भारतले आफ्नो कूटनीतिक र रणनीतिक प्रतिक्रियाहरू विचार गरिरहेको बेला, पाकिस्तानी भूमिमा सार्वजनिक, राजनीतिक कार्यक्रममा सैफुल्लाह कसुरीको उपस्थितिले दुई आणविक हतियारधारी छिमेकीहरू बीच पहिले नै तनावग्रस्त द्विपक्षीय सम्बन्धमा नयाँ तल्लो तह ल्याउन सक्छ।

पाकिस्तानले कसुरी विरुद्ध कारबाही गर्नेछ वा उनलाई आश्रय दिनेछ भन्ने कुरा आउने दिनहरूमा नजिकबाट हेरिनेछ। अहिलेको लागि, र्‍याली बढ्दो प्रमाणहरूमा अर्को डेटा पोइन्ट बनेको छ जसले राज्य राजनीति र अन्तर्राष्ट्रिय आतङ्कवादी समूहहरू बीचको चिन्ताजनक उल्झनलाई औँल्याउँछ।