बेइजिङ। चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी (सीसीपी) ले आफ्नो सैन्य श्रेणी भित्र अभूतपूर्व उथलपुथलको सामना गरिरहेको छ। जसमा लगभग सय जना जनरलहरूलाई हटाउनु, रकेट फोर्समा उथलपुथल र सशस्त्र सेना भित्र अस्थिरताको बढ्दो भावना समावेश छ। यी विकास क्रमहरूले सीसीपीको आन्तरिक एकता र यसको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सैन्य एकाइहरूमाथि नियन्त्रण कायम राख्ने क्षमतामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएका छन्।

मार्च २४ मा, सीसीपीको सैन्य पत्रिकाले एक टिप्पणी प्रकाशित गर्‍यो जसमा अधिकारी र सैनिकहरूलाई फेब्रुअरीमा लागू गरिएको नयाँ संशोधित संयुक्त दिशानिर्देशहरूसँग आफ्नो कार्यहरू मिलाउन आग्रह गरिएको थियो। यस लेखको समय महत्त्वपूर्ण छ किनकि यसले वार्षिक "दुई सत्र" राजनीतिक बैठकहरूलाई नजिकबाट पछ्याएको थियो। केन्द्रीय सैन्य आयोगका उपाध्यक्ष हुआङलाई पक्राउ गरिएको दाबी गर्दै रिपोर्टहरू बाहिर आएका छन्।

आरोपहरूले जनरल रसद विभागका पूर्व प्रमुख र नान्जिङ सैन्य क्षेत्रका कमाण्डर लगायत अन्य उच्च पदस्थ अधिकारीहरूलाई पनि हिरासतमा राखिएको खुलासा गरेको छ। यी दाबीहरू अझै पनि सीसीपीद्वारा प्रमाणित नभए पनि, तिनीहरूले सेना भित्र व्यापक सफाइ भइरहेको सङ्केत गर्छन्। यस विकासले आन्तरिक अस्थिरता र सेनाको नेतृत्व संरचनाको सम्भावित पुनर्संरचनाको बारेमा व्यापक अनुमानहरू फैलाएको छ। जसले सीसीपीको नियन्त्रण र शासनमा व्यापक प्रभावहरूको बारेमा प्रश्नहरू उठाएको छ।

मार्च २५ मा रकेट फोर्सका नयाँ कमाण्डर वाङ हौबिनलाई उनको पदबाट हटाइएको खुलासा भएपछि स्थिति झनै बिग्रियो। २०२३ मा नौसेनाबाट रकेट फोर्सको नेतृत्व गर्न सरुवा भएका वाङलाई उनको कार्यालयबाट सिधै हटाइएको बताइएको छ। उनको पतनसँगै अन्य वरिष्ठ अधिकारीहरूको पतनले सेना भित्र तनाव बढाएको छ। वाङ गत वर्ष राजीनामा दिएका केन्द्रीय सैन्य आयोगका सदस्य मियाओ हुआसँग नजिकबाट सम्बन्धित थिए। दुवैलाई पहिले सी जिनपिङका विश्वासिला सहयोगी मानिन्थ्यो। तर उनीहरूको बर्खास्तीले सीसीपीको उच्चतम स्तरमा तीव्र शक्ति सङ्घर्षको बारेमा अनुमानलाई बढवा दिएको छ।

सी जिनपिङले कुनमिङमा गरेको सेनाको हालैको निरीक्षणले उथलपुथललाई अझ जोड दियो। उल्लेखनीय कुरा के छ भने, केन्द्रीय सैन्य आयोगका कुनै पनि सदस्यले उनको साथ दिएनन्। यो अत्यन्तै असामान्य घटना हो जसले सैन्य नेतृत्व भित्रको महत्त्वपूर्ण असहमतिलाई सङ्केत गर्दछ। विश्लेषकहरूले सुझाव दिन्छन् कि सीले यी शुद्धीकरणहरू सञ्चालन गरिरहेका छैन बरु पङ्क्ति भित्रबाट प्रतिरोधको सामना गरिरहेका छन्।

सेना प्रतिद्वन्द्वी गुटहरूमा विभाजित हुँदै गएको देखिन्छ। जसले गर्दा सीको नियन्त्रण कमजोर हुँदै गएको छ। रकेट फोर्सको उथलपुथल यसको रणनीतिक महत्त्वलाई ध्यानमा राख्दै विशेष गरी चिन्ताजनक छ। चीनको क्षेप्यास्त्र र आणविक क्षमताको लागि जिम्मेवार एकाइको रूपमा रकेट फोर्सलाई लामो समयदेखि सीको सैन्य रणनीतिको आधारशिला मानिन्छ। नेतृत्वमा भएको फेरबदलले सीसीपीको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सम्पत्तिको सञ्चालन तयारी कायम राख्ने क्षमतामाथि चिन्ता व्यक्त गरेको छ।

यी आन्तरिक चुनौतीहरू त्यस्तो समयमा आएका छन् जब चीन सुस्त घरेलु अर्थतन्त्र र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धहरू सहित बाह्य दबाबहरूसँग जुधिरहेको छ। विगत एक दशकमा, सीले सेना भित्र शक्ति सुदृढ गर्न भ्रष्टाचार विरोधी अभियानहरू प्रयोग गरेका छन्। हुआङ र वाङ जस्ता वफादारहरूलाई प्रमुख पदहरूमा राखेका छन्। यद्यपि, शुद्धीकरणको हालको लहरले देखाउँछ कि सीका सहयोगीहरू पनि अब यसबाट मुक्त छैनन्।

जसले सीसीपीको शक्ति केन्द्रको भङ्ग हुने सङ्केत गर्दछ। यी विकास क्रमको प्रभाव चीनको सिमानाभन्दा बाहिरसम्म फैलिएको छ। प्रोफेसर युआन हेनका अनुसार, सीले ताइवानलाई पुनर्एकीकरण गर्ने उद्देश्यले २०२७ मा ताइवान जलडमरूमा सैन्य अभियान सुरु गर्ने योजना बनाएको बताइएको छ। यो कदमलाई सीसीपीको २१ औँ राष्ट्रिय महाधिवेशनमा उनको पुनः निर्वाचितता सुनिश्चित गर्ने र माओ त्सेतुङसँग तुलना गर्न सकिने नेताको रूपमा उनको विरासतलाई सुदृढ पार्ने प्रयासको रूपमा हेरिएको छ।

यद्यपि, आन्तरिक सैन्य मुद्दाहरूले सीलाई २०२५ को आक्रमणको लागि पहिलेको योजना स्थगित गर्न बाध्य पारेको छ। सीको अपेक्षा विपरीत, अमेरिकाले २०२५ को सुरुमा सहज शक्ति सङ्क्रमणको अनुभव गर्‍यो। जबकि सीसीपीको सैन्य सङ्घर्षले यसलाई ठूलो मात्रामा द्वन्द्व टिकाउन असमर्थ बनायो।

यसैबीच, ताइवानले आफ्नो सुरक्षा बलियो बनाउन कदम चालेको छ। राष्ट्रपति लाइ चिङ-तेले हालै जासुसी विरुद्ध सुरक्षात्मक कानूनहरू लागू गरे। जसले ताइवानको आफ्नो सार्वभौमसत्ताको रक्षा गर्ने दृढ सङ्कल्पलाई सङ्केत गर्दछ। लाइको कार्यले बाह्य आक्रमणको प्रतिरोध गर्ने र आत्मनिर्णयको अधिकारलाई जोड दिने ताइवानको दृढ सङ्कल्पलाई जोड दिन्छ।

सीसीपीको आन्तरिक सैन्य फेरबदल र रणनीतिक महत्त्वाकाङ्क्षाको विश्वव्यापी राजनीतिक परिदृश्यमा दूरगामी प्रभाव छ। सीले आफ्नै पङ्क्ति भित्र प्रतिरोधसँग जुधिरहेका बेला, चीनको सेनाको स्थिरता र शक्ति प्रदर्शन गर्ने क्षमतामाथि प्रश्न उठेको छ। भ्रष्टाचार र गुटबन्दीलाई सम्बोधन गर्न उल्लेखनीय सुधारहरू नगरी, सीसीपीले आफ्नै रणनीतिक उद्देश्यहरूलाई कमजोर पार्ने जोखिम उठाउँछ।