काठमाडौँ । नेपाल भाषामा पाहान को अर्थ “अतिथि“ र पासाको अर्थ “मित्र“ हो । चर्हेको अर्थ “चन्द्र पन्ध्रको चौधौं दिन“ जब चाड शुरु हुन्छ ।
यो चन्द्र नेपाल युग क्यालेन्डरमा पाँचौं महिना (चिल्ला) को कालो पखवाडको १४ औं दिनमा शुरु हुन्छ । साथीभाइ र आफन्तहरूलाई घरमा निम्तो दिने र उनीहरूलाई भोज दिएर सम्मान गर्नु पर्वको मुख्य विशेषता हो । पहान चर्हे चन्द्र क्यालेन्डर अनुसार मनाइन्छ ।
काठमाडौँमा यस जात्रा तीन दिनसम्म मनाउने परम्परा रहेको छ । पहिलो दिन साँझ लुकु महाद्य(लुकु महाद्यः)को पूजाआजा गरी पर्वको शुरुआत हुन्छ । जसलाई हिन्दू देवता शिवको रूपमा पुजाआजा गरिन्छ । दोस्रो दिन घोडे जात्रा, काठमाडौंको सैनिक मञ्च टुँडिखेल घोडेजात्रा मनाइन्छ ।
तेस्रो दिन समापन कार्यक्रम आसन चोकमा तीन अजिमा माता, देवी लुमढी अजिमा, काङ्गा अजिमाको खट जुधाउने गरिन्छ । पालखी वाहक, संगीतकार र अनुयायीहरूले रातो, नीलो र पहेंलो टोपी लगाएर आ–आफ्नो छिमेकको प्रतिनिधित्व गर्छन् ।
