इस्लामाबाद। पितृसत्तात्मक परम्परामा गहिरो जरा गाडेको देश पाकिस्तान,  नवजात शिशुहरूको त्याग र हत्याको विषयमा एक विचलित पार्ने वास्तविकतासँग जुधिरहेको छ। छोरीहरू भन्दा छोराहरूलाई बढी महत्त्व दिइने समाजमा धेरै छोरीहरूको दुखद भाग्य लुकेको सङ्कटको रूपमा रहन्छ।

फोहोरको थुप्रो र एकान्त क्षेत्रहरूमा त्यागिएका बालिकाहरूको भयानक खोजले लैङ्गिक असमानता र यो हिंसालाई बढवा दिने अन्तर्निहित सामाजिक-सांस्कृतिक र आर्थिक कारकहरूलाई उजागर गर्दछ।

एधी फाउन्डेसन र छिपा कल्याण सङ्घ जस्ता मानव अधिकार सङ्गठन र गैरसरकारी संस्थाहरूको प्रतिवेदनले चिन्ताजनक तथ्याङ्कहरू प्रकट गरेका छन्। पाकिस्तानमा हरेक वर्ष हजारौँ बालिकाहरू त्यागिन्छन् वा मारिन्छन्।

देशको सबैभन्दा ठूलो उद्धार सेवा सञ्जालहरू मध्ये एक सञ्चालन गर्ने एधी फाउन्डेसनले हरेक वर्ष फोहोरको थुप्रोबाट सयौँ नवजात शिशुहरूको शव निकाल्ने रिपोर्ट गर्छ।

यीमध्ये धेरै शिशुहरू निर्जीव, कपडाले बेरिएका वा जनावरहरूद्वारा सिकार गरिएका भेटिन्छन्। उनीहरूलाई जीवनको अयोग्य ठान्ने समाजको सिकार बनाइन्छ।

यस सङ्कटको मूल कारण केटाहरूको लागि सांस्कृतिक प्राथमिकता हो जुन पाकिस्तानी समाजमा गहिरो रूपमा जरा गाडेको छ।

परम्परागत रूपमा छोराहरूलाई कमाउने र परिवारको नाम बोक्ने व्यक्ति मानिन्छ। जबकि छोरीहरूलाई प्रायः दाइजो र सामाजिक अपेक्षाका कारण आर्थिक बोझको रूपमा हेरिन्छ।

धार्मिक गलत व्याख्या र रूढिवादी परम्पराहरूले केटीहरू विरुद्धको पूर्वाग्रहलाई अझ बढाउँछन्।

जीवनको पवित्रता र छोरीहरूलाई सम्मानपूर्वक व्यवहार गर्ने महत्त्वमा जोड दिने इस्लामिक शिक्षाहरूको बाबजुद, व्यापक गलत धारणाहरूले सार्वजनिक मनोवृत्तिलाई आकार दिइरहेका छन्। जसले गर्दा महिला भ्रूण हत्या एक अव्यक्त तर प्रचलित समस्या बनेको छ।

बालिका हुर्काउने आर्थिक भार महिला भ्रूण हत्या र परित्यागको अर्को महत्त्वपूर्ण कारक हो।

धेरै गरिब परिवारहरूले आधारभूत आवश्यकताहरू पूरा गर्न सङ्घर्ष गर्छन् र छोरीहरूलाई थप आर्थिक जिम्मेवारीको रूपमा हेर्छन्।

दाइजो प्रथा, आधिकारिक रूपमा निरुत्साहित गरिए पनि एक प्रमुख बोझ नै रहेको छ। जसले गर्दा केही परिवारहरूले हताश उपायहरूको सहारा लिन्छन्।

यसबाहेक, महिलाहरूको लागि स्वास्थ्य सेवा, शिक्षा र रोजगारीका अवसरहरूमा पहुँच सीमित छ। जसले गर्दा छोरीहरू सम्पत्ति भन्दा बोझ हुन् भन्ने धारणालाई बलियो बनाउँछ।

ग्रामीण क्षेत्रहरूमा, जहाँ साक्षरता दर कम छ र परम्परागत लैङ्गिक भूमिकाहरू हाबी छन् त्यहाँ अवस्था अझ भयानक छ।

यसबाहेक, पाकिस्तानको लिङ्गमा आधारित हिंसाको संस्कृतिले यस सङ्कटमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।

विवाह बाह्य वा यौन हिंसाको परिणामस्वरूप छोरी जन्माउने महिलाहरूले गम्भीर सामाजिक कलङ्कको सामना गर्छन्।

यस्तो अवस्थामा, नवजात शिशुलाई मार्नु वा त्याग्नुलाई परिवारको तथाकथित 'सम्मान' कायम राख्ने तरिका मानिन्छ।

पाकिस्तानमा लामो समयदेखि चलिरहेको सम्मान हत्याको समस्याले महिला र केटीहरूले सामना गर्ने क्रूर वास्तविकतालाई अझ उजागर गर्छ।

पाकिस्तानमा लिङ्गमा आधारित हिंसा र शिशु हत्या विरुद्ध कानून भए पनि कार्यान्वयन कमजोर छ।

त्यागिएका नवजात शिशुहरूको प्रहरी अनुसन्धान विरलै हुन्छ र अपराधीहरू प्रायः सजायबाट उम्कन्छन्।

यसबाहेक, यस विषयमा सामाजिक मौनताले अर्थपूर्ण छलफल र सुधारलाई रोक्छ।

अर्कोतर्फ, यो सङ्कट कम गर्न गैरसरकारी संस्था र समाज कल्याण संस्थाहरूले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्।

एधी फाउन्डेसनले आफ्ना केन्द्रहरू बाहिर पालहरू स्थापना गरेको छ। जसले अभिभावकहरूलाई नचाहिने बच्चाहरूलाई त्याग्नुको सट्टा सुरक्षित राख्न प्रोत्साहित गर्दछ।

यी पहलहरूले धेरैको जीवन बचाएको भए तापनि तिनीहरूले समस्याको मूल कारणलाई सम्बोधन गर्दैनन्।

पाकिस्तानमा त्यागिएका नवजात शिशुहरूको समस्यालाई सम्बोधन गर्न बहु आयामिक दृष्टिकोण आवश्यक छ।

विज्ञहरूका अनुसार सरकारले लैङ्गिक हिंसा विरुद्ध कानून प्रवर्तनलाई बलियो बनाउनु पर्छ र छोरी भएका परिवारहरूलाई आर्थिक सहयोग प्रदान गर्नु पर्छ। जबकि लैङ्गिक समानता प्रवर्द्धन गर्न र बालिकाहरूको मूल्यको बारेमा जागरूकता जगाउन शैक्षिक अभियानहरू आवश्यक छन्।

धार्मिक र सामुदायिक नेताहरूले हानिकारक लैङ्गिक पूर्वाग्रह हटाउन सक्रिय भूमिका खेल्नुपर्छ, विज्ञहरूले भने। शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा र रोजगारीका अवसरहरूमा राम्रो पहुँच मार्फत महिला सशक्तीकरणले सामाजिक धारणा पनि परिवर्तन गर्न सक्छ र छोरीहरूको तुलनामा छोराहरूको प्राथमिकता कम गर्न सक्छ।

पाकिस्तानमा नवजात शिशुहरूलाई फोहोर जस्तै फाल्ने भयानक वास्तविकताले महिला जीवनप्रतिको गहिरो अवहेलनालाई प्रतिबिम्बित गर्दछ।

यो सङ्कट केवल महिला अधिकारको मुद्दा मात्र होइन। यो मानव अधिकारको मुद्दा हो जसलाई तत्काल ध्यान दिन आवश्यक छ।

जरा गाडेर बसेका सामाजिक मान्यताहरू परिवर्तन गर्न समय लाग्नेछ। तर नीतिगत सुधार, शिक्षा र तल्लो तहको सक्रियताको निरन्तर प्रयासहरू मार्फत, पाकिस्तानले यस्तो भविष्यतर्फ काम गर्न सक्छ जहाँ प्रत्येक बालबालिका, लिङ्गको पर्बाह नगरी, मूल्यवान् हुन्छन् र बाँच्ने मौका दिइन्छ।