नयाँ दिल्ली। भारतले आफ्नो पहिलो निजी रूपमा विकसित रकेट सफलतापूर्वक प्रक्षेपण गरेको छ। एक व्यावसायिक अन्तरिक्ष उद्योग स्थापना गर्न र लागतमा प्रतिस्पर्धा गर्न देशको प्रयासमा यो रकेट प्रक्षेपण कोसेढुंगा साबित भएको छ।

विक्रम-एसले शुक्रवार बिहान ११.३० बजे दक्षिणी आन्ध्र प्रदेश राज्यको तटीय टापु श्रीहरिकोटाको सतीश धवन अन्तरिक्ष केन्द्रबाट प्ररम्भ (सुरुवात) नामको मिसनको एक भागको रूपमा उडेको थियो।

निजी क्षेत्रको अन्तरिक्ष गतिविधिहरूको समन्वय गर्ने भारतीय सरकारी एजेन्सीका अध्यक्ष पवन गोयन्काले भने, 'मिसन प्ररामभको सुरुवात सफल भएको घोषणा गर्न पाउँदा म खुसी छु।'

स्पेस स्टार्ट-अप स्काइरूटले विकास गरेको ५४५ किलोग्राम (१,२०१ पाउण्ड) रकेटले ८९.५ किलोमिटर (५५.६ माइल) को उचाइमा पुग्यो। रकेटले आवाजको गतिभन्दा पाँच गुणा म्याच ५ पुग्ने र ८३ किलोग्राम (१८३ पाउण्ड) को पेलोड १०० किलोमिटर (६२ माइल) उचाइमा लैजान सक्ने क्षमता रहेको कम्पनीले जनाएको छ।

स्काइरुट टोलीले आफ्नो पहिलो प्रक्षेपणको लागि ८० किमीको लक्ष्य सेट गरेको थियो, एउटा बेन्चमार्क केही एजेन्सीहरूले अन्तरिक्षको सीमाको रूपमा परिभाषित गर्दछ। कर्मन रेखा - पृथ्वीको वायुमण्डल र अन्तरिक्ष बीचको सीमा परिभाषित गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय एरोनटिक्स निकायद्वारा सेट गरिएको १०० किमी उचाइमा छ।

भिडियो फुटेजले धुवाँ र आगोको मुस्लो छोड्दै अन्तरिक्ष केन्द्रबाट रकेट उडेको देखाएको छ।  यो प्रक्षेपण भएको पाँच मिनेटपछि बङ्गालको खाडीमा खसेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

पवन चन्दना र भरत डाकाले सुरु गरेको स्काइरुटले साना स्याटेलाइट प्रक्षेपण गर्न विद्यमान प्लेटफर्मको तुलनामा विकास लागतमा ९० प्रतिशतसम्म कटौती गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

यसले कम्पोजिट सामग्रीको साथ ७२ घण्टा भन्दा कममा भेला गर्न सकिने रकेट आर्किटेक्चर प्रयोग गरेर लागत बचत गर्ने अपेक्षा गर्दछ। यसले अर्को वर्षदेखि उपग्रहहरू वितरण गर्न सक्षम प्रक्षेपण गर्ने योजना बनाएको छ।

भारत सरकारले आफ्नो किफायती प्रक्षेपण र मिसनहरूका लागि परिचित राज्यद्वारा सञ्चालित अन्तरिक्ष कार्यक्रमलाई पूरक बनाउन निजी अन्तरिक्ष उद्योग विकास गर्न जोड दिइरहेको छ।

सन् २०१४ मा भारतको मानवरहित मङ्गल मिसनको लागत मात्र ७४ मिलियन डदर लगानी भएको थियो। अहिलेसम्म भारतमा रकेट प्रक्षेपण गर्नेमा राज्य सञ्चालित भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान सङ्गठन (इसेरो) को एकाधिकार थियो।

स्काइरूट रकेट  भारतीय भौतिकशास्त्री र खगोलशास्त्रीलाई भारतको अन्तरिक्ष कार्यक्रमका पिता विक्रम साराभाईको नामबाट राखिएको छ।