रुपन्देही। तिलोत्तमा नगरपालिकामा रिङरोड निर्माण गरी नगरभित्र पर्यटन विकासका लागि निजी साझेदारीमा रेल सञ्चालन गर्ने परियोजनाको विस्तृत अध्ययन प्रतिवेदन (डीपीआर) अन्तिम चरणमा पुगेको छ । नगरपालिकाका विभिन्न स्थानलाई जोड्ने गरी करिब ५० किलोमिटर रिङरोडमा रेल सञ्चालन गर्ने गरी तिलोत्तमा नगरपालिकामा तिलोत्तमा पब्लिक रेल्वे कम्पनी स्थापना गरिएको छ । 

२०७७ पुस ६ गते तिलोत्तमा नगरपालिकाका नगरप्रमुख बासुदेव घिमिरेले योगिकुटीमा औपचारिक रुपमा परियोजनाको उद्घाटन गरेका थिए । नगरपालिकाले ०७६ साल असोजमा गरेको लगानी सम्मेलनमा तिलोत्तमा रेल्वे कम्पनीले रेल सञ्चालनका लागि नगरपालिकासँग सम्झौता गरेको थियो ।

त्यसपछि नगरपालिकाबाट विस्तृत सर्वेक्षण गर्नका लागि स्वीकृत पाएको रेल्वे कम्पनीले कामलाई अघि बढाएको थियो । तर महामारीका रुपमा फैलिएको कोराना भाइरसका कारण गरिएको लकडाउनले रेल सञ्चालनको योजनामा रोकिन पुगेको थियो । परियोजना शुरु गरिएको अवधि २ वर्ष पुगिसकेको छ । 

रेल सञ्चालनका लागि तिलोत्तमा पब्लिक रेल्वे कम्पनी लिमिटेडले आगामी फागुनदेखि काम शुरु गर्ने गरी डीपीआरको काम अन्तिम चरणमा पुगेको बताएको छ । परियोजनामा लगानी गर्ने स्थानीय नागरिकहरुको उत्साह बढेको तिलोत्तमा पब्लिक रेल्वे कम्पनीका कार्यकारी प्रमुख भोलानाथ शर्माले बताएका छन् ।

डेढ करोड लागतमा डीपीआर निर्माणको काम भइरहेको र रेल परियोजनाको काम सो क्षेत्रको लागि नयाँ भएकाले रेल सञ्चालन गर्न लगानीकर्ताहरुले चासो जगाएको कार्यकारी प्रमुख शर्माको भनाइ छ ।

करिब ५ अर्ब २ करोड लागतमा तिलोत्तमाका विभिन्न पर्यटकीय तथा धार्मिक क्षेत्र र प्रत्येक वडाहरुलाई समेट्ने गरी ४८.५ किलोमिटर लामो रेल्वे परियोजना अघि सारिएको छ । गौतमबुद्ध अन्तर्राष्टिय विमानस्थल भैरहवा, प्रसिद्ध धार्मिक स्थल लुम्बिनी र बुटवल क्षेत्रमा भएका पर्यटकीय स्थानहरुलाई समेट्ने गरी रेल सञ्चालन गर्न लागिएको दीर्घकालीन योजनामा लगानीकर्ताहरुले लगानी गर्नमा उत्साही भएको जनाए । जसले गर्दा कम्पनीलाई रेल सञ्चालन गर्न सहज भएको प्रमुख शर्माले बताए ।

कार्यकारी प्रमुखका अनुसार अहिले ५ सय ३४ जना सेयर सदस्य पुगिसकेका छन् । कम्पनीले लगानी थप गर्नका लागि कम्तिमा १ लाख रुपैयाँका दरले नयाँ सेयर लगानी गर्न आह्वान गरेको भए पनि लगानी गर्नेहरु लक्ष्य अनुसार नआएको शर्माले बताए । 

उनका अनुसार पहिलो चरणमा सर्वे ढिलो भएको, ६ किलोमिटरमा ढिला र पोल हटाउनका लागि १ करोड १२ लाख रुपैयाँ लाग्ने विद्युत प्राधिकरणले सर्वेपछि अनुमानित योजना बनाएको जनाइएको छ । सो रकम नगरपालिकाले दिने उल्लेख छ ।

लुम्बिनी प्रदशका मुख्यमन्त्री कुलप्रसाद केसी र प्रदेश योजना आयोगका उपाध्यक्ष वामदेव क्षेत्रीले स्थानीय तह, प्रदेश सरकार, केन्द्र सरकार र स्थानीय जनताको सेयरमा देशकै नमूना रेल परियोजना सफल बनाउन लाग्नुपर्ने बताएको र पहिलो चरणमा रोहिणी खोलासम्म १५ किलोमिटरमा रेल सञ्चालन गर्ने योजनाका साथ अगाडि बढिएको कार्यकारी प्रमुख शर्माको भनाइ छ ।

नगरपालिकाले आवश्यक सहयोग र सहजीकरणका लागि तयार रहेको उल्लेख गर्दै उनले सोही अनुसार रिङरोड निर्माण गर्ने क्रममासमेत रेल परियोजनाका लागि जग्गा व्यवस्था गरिएको बताए । 

नगरमा बन्ने नयाँ भौतिक परिजना निर्माण गर्ने विषयमा समेत भविष्यमा रेल्वे सञ्चालन गर्दा कुनै असर नपर्ने गरी शहरको डिजाइन तथा नक्सा पासका कामहरु भइरहेको पनि जानकारी दिए ।

डीपीआर निर्माणको जिम्मा पाएको मुन स्टार इन्जिनियरिङ्ग प्रालिले ८५ प्रतिशत बढी काम भइसकेको जनाएको छ । यो भ्याट सहितको रकम हो । १ करोड ४९ लाख ७० हजार २ सय ४० रुपैयाँ लागतमा डीपीआर निर्माण हुन थालेको प्रालिका टेक्निकल विभाग प्रमुख विशाल केसीले बताएका छन् । 

प्रतिघण्टा २५ देखि ४० किलोमिटरको गतिमा गुड्ने रेल धार्मिक, ऐतिहासिक एवं पर्यटकीय क्षेत्रको अवलोकन गर्दै यात्रा गर्न मिल्ने खालको बनाइने भएको छ । 

विद्युतबाट चल्ने उक्त रेल सञ्चालनका लागि डीपीआर अनुसार ट्रयाकका लागि मात्रै १ अर्ब ६१ करोड, १२ वटा स्टेशन निर्माणका लागि ४८ करोड तथा निर्माण कार्य सञ्चालन गर्न करिब १ अर्ब ६४ करोड लागत अनुमान गरिएको तिलोत्तमा पब्लिक रेल्वे कम्पनीले जनाएको छ । 

यसैगरी उक्त क्षेत्रमा अन्य संरचनाहरु निर्माणका लागि १ अर्ब ६४ करोड लागत अनुमानित गरिएको छ ।